6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem ek-fiil almış bir isimdir?
A) O, sınıfımızın en çalışkan öğrencisiydi.
B) Bu problemi çözmek çok kolay.
C) Yarın maçı izlemeye gideceğiz.
D) Çocuklar parkta oynuyorlar.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, yüklemi ek-fiil almış bir isim olan cümleyi bulmamız isteniyor. Haydi, adım adım ilerleyerek bu önemli dilbilgisi konusunu pekiştirelim.
- Öncelikle "yüklem" ve "ek-fiil" kavramlarını hatırlayalım:
- Yüklem: Cümlede yargıyı bildiren, işi, oluşu, durumu veya hareketi anlatan temel ögedir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur.
- Ek-fiil (İmek fiili): İsim soylu sözcüklerin (isim, sıfat, zamir vb.) cümlede yüklem olmasını sağlayan veya basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı yapan özel bir fiildir. Ek-fiilin isimlere gelerek yüklem yapma görevinde dört temel çekimi vardır:
- Geniş zaman: -dir (genellikle düşer) (Örnek: Güzeldir.)
- Görülen geçmiş zaman: -di (Örnek: Güzeldi.)
- Duyulan geçmiş zaman: -miş (Örnek: Güzelmiş.)
- Şart kipi: -se (Örnek: Güzelse.)
- Bizim aradığımız, yüklemi isim olan ve bu ismin ek-fiil alarak yüklem görevini üstlendiği cümledir.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) O, sınıfımızın en çalışkan öğrencisiydi.
- Bu cümlede yüklem "öğrencisiydi" sözcüğüdür.
- "Öğrenci" sözcüğü bir isimdir.
- "Öğrencisiydi" sözcüğündeki "-ydi" eki, ek-fiilin görülen geçmiş zaman çekimidir. Yani, "öğrenci" ismine ek-fiil gelerek onu yüklem yapmıştır.
- Bu seçenek, aradığımız kritere tamamen uymaktadır.
- B) Bu problemi çözmek çok kolay.
- Bu cümlede yüklem "kolay" sözcüğüdür.
- "Kolay" sözcüğü bir sıfattır (isim değildir).
- Burada ek-fiilin geniş zamanı olan "-dir" eki düşmüştür (kolaydır). Sıfatlar da ek-fiil alarak yüklem olabilir ancak soruda özellikle "isim" olması isteniyor.
- C) Yarın maçı izlemeye gideceğiz.
- Bu cümlede yüklem "gideceğiz" sözcüğüdür.
- "Gitmek" bir fiildir.
- Bu fiil, gelecek zaman kipiyle çekimlenmiştir ve ek-fiil almamıştır.
- D) Çocuklar parkta oynuyorlar.
- Bu cümlede yüklem "oynuyorlar" sözcüğüdür.
- "Oynamak" bir fiildir.
- Bu fiil, şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir ve ek-fiil almamıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, yüklemi ek-fiil almış bir isim olan cümlenin A seçeneğinde yer aldığını açıkça görüyoruz.
Cevap A seçeneğidir.
