Sevgili öğrenciler, mani türlerini anlamak, halk edebiyatımızın zenginliğini keşfetmek demektir. Bu soruda, manilerin önemli bir türü olan "tam mani" özelliğini arıyoruz. Gelin, adım adım bu soruyu çözelim.
- Mani Nedir?
Mani, genellikle halk şairleri tarafından söylenen, dört dizeden oluşan, yedili hece ölçüsüyle yazılan ve genellikle AABA şeklinde uyaklanan kısa şiirlerdir. Manilerde aşk, doğa, ayrılık, özlem gibi pek çok konu işlenebilir.
- Tam Mani Nedir?
Tam mani, maninin en yaygın ve eksiksiz biçimidir. Özellikleri şunlardır:
- Dört dizeden oluşur.
- Genellikle yedili hece ölçüsüyle söylenir.
- AABA şeklinde uyaklanır (birinci, ikinci ve dördüncü dizeler birbiriyle uyaklı, üçüncü dize serbesttir).
- En önemli özelliği, ilk iki dizenin genellikle doldurma veya hazırlık dizeleri olmasıdır. Bu dizeler, asıl konuya giriş yapar, bir ortam hazırlar ya da doğrudan konuyla ilgili olmayabilir.
- Asıl anlatılmak istenen duygu, düşünce veya mesaj son iki dizede verilir.
- Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- A) "Dağlarda kar kalmadı
Gözlerde fer kalmadı
Yürekte derman kalmadı"
- Bu mani sadece üç dizeden oluşmaktadır. Tam mani dört dize olmalıdır. Bu nedenle A seçeneği tam mani değildir.
- B) "Bahçelerde gül gerek
Güllere bülbül gerek
Senin gibi güzele
Yüreklerde kul gerek"
- Bu mani dört dizeden oluşmaktadır.
- Dizelerin hece sayısı genellikle 7'dir (Bah-çe-ler-de gül ge-rek: 7, Gül-le-re bül-bül ge-rek: 7, Se-nin gi-bi gü-ze-le: 7, Yü-rek-ler-de kul ge-rek: 7).
- Uyak düzeni AABA şeklindedir ("gerek", "gerek", "güzele", "gerek").
- İlk iki dize ("Bahçelerde gül gerek / Güllere bülbül gerek") asıl konuya bir giriş, bir hazırlık niteliğindedir.
- Son iki dize ("Senin gibi güzele / Yüreklerde kul gerek") ise asıl mesajı, yani sevgiliye duyulan hayranlığı ve bağlılığı açıkça ifade etmektedir.
- Bu özellikleriyle B seçeneği, tam mani tanımına tamamen uymaktadır.
- C) "A benim mor çiçeğim
Sana bir şey diyeceğim"
- Bu mani sadece iki dizeden oluşmaktadır. Tam mani dört dize olmalıdır. Bu nedenle C seçeneği tam mani değildir.
- D) "Maniye başlayalım
Sonunu söyleyelim"
- Bu mani de sadece iki dizeden oluşmaktadır. Tam mani dört dize olmalıdır. Bu nedenle D seçeneği tam mani değildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, tüm tam mani özelliklerini taşıyan seçeneğin B olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
