Yüklem nasıl bulunur Test 2

4. "Sabah erkenden kalkıp, kahvaltısını yaptıktan sonra, yeni açılan kütüphaneye gitti."
Bu cümlenin yüklemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) kalkıp
B) yaptıktan
C) gitti
D) sonra

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bir cümlenin yüklemini bulmak, cümlenin ana yargısını, yani ne olduğunu, ne yapıldığını veya ne durumda olduğunu anlamak demektir. Yüklem, genellikle çekimli bir fiil (zaman ve şahıs eki almış fiil) ya da ek fiil almış bir isim veya isim soylu kelimedir.

• Adım 1: Yüklemin Ne Olduğunu Hatırlayalım.

  Yüklem, cümlede bildirilen işi, oluşu, hareketi veya durumu karşılayan temel ögedir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur ve bir yargı bildirir. Bir cümlede birden fazla fiil kökenli kelime olabilir, ancak bunlardan sadece biri temel yargıyı bildiren çekimli fiildir.

• Adım 2: Cümledeki Fiilimsileri (Eylemsileri) Belirleyelim.

  Fiilimsiler (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) fiil kök veya gövdelerinden türeyen, ancak fiil gibi çekimlenmeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Fiilimsiler yüklem olamazlar.

  • "kalkıp": "-ıp" ekiyle türemiş bir zarf-fiildir. Bir eylemi başka bir eyleme bağlar. Yüklem değildir.
  • "yaptıktan": "-dık" (sıfat-fiil eki) ve "-tan" (hal eki) ile türemiş bir zarf-fiildir. Bir eylemin zamanını bildirir. Yüklem değildir.
  • "açılan": "-an" ekiyle türemiş bir sıfat-fiildir. "kütüphane" kelimesini nitelemektedir. Yüklem değildir.
• Adım 3: Cümledeki Çekimli Fiili Bulalım.

  Cümledeki ana yargıyı bildiren, zaman ve şahıs eki almış kelimeyi arayalım.

  • "gitti": "gitmek" fiilinin geçmiş zaman (di'li geçmiş zaman) üçüncü tekil şahıs çekimidir. Bu kelime, cümlenin ana eylemini ve yargısını bildirmektedir. Kimin gittiğini (o), ne zaman gittiğini (geçmişte) açıkça ifade eder.
• Adım 4: Seçenekleri Değerlendirelim.
  • A) kalkıp: Zarf-fiil olduğu için yüklem değildir.
  • B) yaptıktan: Zarf-fiil olduğu için yüklem değildir.
  • C) gitti: Çekimli bir fiil olduğu ve cümlenin ana yargısını bildirdiği için yüklemdir.
  • D) sonra: Bir edat (ilgeç) olduğu için yüklem değildir.

Bu adımları takip ettiğimizde, cümlenin ana yargısını bildiren ve çekimli fiil olan kelimenin "gitti" olduğunu açıkça görürüz.

Cevap C seçeneğidir.