Çözünürlük farkından yararlanılarak karışımları ayırmak için kullanılan yöntemlerden biri de ekstraksiyondur. Örneğin, su içindeki iyot, kloroform eklenerek sudan ayrılabilir.
Bu işlemle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Bu soru, çözünürlük farkına dayalı bir ayırma yöntemi olan ekstraksiyonu ve karışımların özelliklerini anlamamızı gerektiriyor. Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim:
Homojen karışım, bileşenlerin birbiri içinde tamamen çözünerek tek bir faz oluşturduğu karışımdır. Soru metninde "su içindeki iyot" ifadesi geçmektedir. İyot, suda az da olsa çözünerek sarımsı-kahverengi bir çözelti oluşturur. Bir çözelti, homojen bir karışımdır. Bu nedenle, iyot ve suyun başlangıçta homojen bir karışım oluşturduğu kabul edilir. Ekstraksiyon işlemi de zaten bu homojen karışımdan iyotu ayırmak için yapılır.
Ayırma yöntemleri, maddelerin kimyasal yapısını değiştirmeden fiziksel özelliklerindeki farklılıklardan yararlanır. Ekstraksiyon, maddelerin farklı çözücülerdeki çözünürlük farkına dayanır. Bu, bir fiziksel özelliktir. Dolayısıyla, ekstraksiyon kimyasal değil, fiziksel bir ayırma yöntemidir. Kimyasal ayırma yöntemleri, maddelerin kimyasal yapısını değiştiren reaksiyonları içerir.
Ekstraksiyon işleminin temel prensibi, ayrılmak istenen maddenin (burada iyot) yeni eklenen çözücüde (burada kloroform) orijinal çözücüye (burada su) göre çok daha fazla çözünmesidir. Eğer iyot kloroformda suya göre daha az çözünseydi, sudan kloroforma geçmez ve ayırma işlemi gerçekleşmezdi. Aksine, iyot kloroformda suya göre çok daha iyi çözünür.
Heterojen karışım, bileşenlerin birbiri içinde çözünmediği ve birden fazla fazın gözlemlendiği karışımdır. İyot, kloroformda çok iyi çözünür. Bir madde başka bir çözücüde çözündüğünde, o çözücüyle homojen bir karışım (çözelti) oluşturur. Dolayısıyla, iyot kloroformda çözünerek homojen bir karışım oluşturur. Su ve kloroform birbiriyle karışmadığı için genel sistem heterojen olsa da, iyot ve kloroform kendi aralarında homojen bir çözelti oluşturur.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, doğru ifade A seçeneğinde verilmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
