Bir hücrenin salgı proteinleri üretiminde uzmanlaştığı tespit edilmiştir. Bu hücrede hangi organelin diğer hücrelere göre daha gelişmiş olması beklenir?
A) Granülsüz endoplazmik retikulum
B) Granüllü endoplazmik retikulum
C) Lizozom
D) Sentrozom
Bu soruda, bir hücrenin salgı proteinleri üretimi konusunda uzmanlaştığı belirtiliyor. Bu bilgiye dayanarak, hangi organelin daha gelişmiş olması gerektiğini bulacağız. Hadi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, salgı proteinleri ne anlama geliyor, bunu hatırlayalım. Salgı proteinleri, hücre içinde üretilip daha sonra hücre dışına salgılanacak (örneğin hormonlar, sindirim enzimleri) veya hücre zarının bir parçası olacak ya da lizozom gibi organellere gönderilecek proteinlerdir.
- Protein sentezi, ribozomlarda gerçekleşir. Ancak tüm proteinler aynı yoldan gitmez. Hücre içinde kalacak proteinler serbest ribozomlarda sentezlenirken, salgı proteinleri, zar proteinleri ve lizozom proteinleri gibi özel hedefleri olan proteinlerin sentezi granüllü endoplazmik retikulum (GER) üzerindeki ribozomlarda başlar.
- Granüllü endoplazmik retikulum (GER), yüzeyinde ribozomlar bulunan bir organeldir. Bu ribozomlar, salgı proteinlerinin sentezini gerçekleştirir ve sentezlenen proteinleri GER'in içine (lümenine) aktarır. GER içinde proteinler katlanır, şekillenir ve ilk glikozilasyon gibi bazı değişikliklere uğrar. Daha sonra bu proteinler, Golgi aygıtına gönderilmek üzere veziküllerle paketlenir.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Granülsüz endoplazmik retikulum: Lipit sentezi, detoksifikasyon ve kalsiyum depolama gibi görevleri vardır. Protein sentezi ve salgılanmasıyla doğrudan ilgili değildir.
- B) Granüllü endoplazmik retikulum: Salgı proteinlerinin sentezlendiği, katlandığı ve ilk değişikliklerinin yapıldığı ana yerdir. Bir hücre salgı proteinleri üretiminde uzmanlaşmışsa, bu organelin çok daha aktif ve gelişmiş olması beklenir.
- C) Lizozom: Hücre içi sindirimden sorumlu organeldir. Kendi enzimlerini GER'de üretse de, kendisi salgı proteinlerinin üretim merkezi değildir.
- D) Sentrozom: Hücre bölünmesi ve hücre iskeletinin düzenlenmesinde rol oynar. Protein sentezi veya salgılanmasıyla doğrudan bir ilişkisi yoktur.
- Bu bilgiler ışığında, bir hücre salgı proteinleri üretiminde uzmanlaşmışsa, bu proteinlerin sentezi ve ilk işlenmesi için gerekli olan granüllü endoplazmik retikulumun diğer hücrelere göre daha gelişmiş olması mantıklıdır.
Cevap B seçeneğidir.
