Sartre'ın "Tanrı yoktur ve bu her şeyi mübah kılmaz" sözüyle vurgulamak istediği temel etik ilke aşağıdakilerden hangisidir?
A) İnsan kendi eylemlerinden sorumludur
B) Ahlak görecelidir
C) Her şey mübahtır
D) Ahlak yasaları devlet tarafından belirlenir
Sevgili öğrenciler,
Sartre'ın "Tanrı yoktur ve bu her şeyi mübah kılmaz" sözü, varoluşçu felsefesinin temel taşlarından birini oluşturur. Bu sözü adım adım inceleyerek ne anlama geldiğini ve hangi etik ilkeyi vurguladığını anlayalım:
- "Tanrı yoktur" ifadesi ne anlama gelir? Sartre için bu, evrenin önceden belirlenmiş bir amacı, ilahi bir yaratıcısı veya insan doğasını tanımlayan önceden var olan bir özü olmadığı anlamına gelir. Yani, insan dünyaya belirli bir amaçla veya belirli bir ahlaki kodla gelmez. Varoluş özden önce gelir; önce var oluruz, sonra kendimizi tanımlarız.
- "Ve bu her şeyi mübah kılmaz" ifadesi ne anlama gelir? İşte bu kısım çok önemli! Sartre, Tanrı'nın yokluğunun, ahlaki değerlerin veya sorumluluğun da yok olduğu anlamına gelmediğini vurgular. Tam tersine, eğer Tanrı yoksa ve önceden belirlenmiş bir ahlak yasası yoksa, insan kendi değerlerini yaratmak ve eylemleriyle kendini tanımlamak zorundadır. Bu durum, insana muazzam bir özgürlük verirken, aynı zamanda çok büyük bir sorumluluk da yükler.
- Özgürlük ve Sorumluluk İlişkisi: Sartre'a göre, insan özgürlüğe mahkumdur. Kendi seçimlerimizi yaparız ve bu seçimler sadece bizi değil, tüm insanlığı etkileyebilir. Bir seçim yaparken, aslında tüm insanlık için bir değer yaratmış oluruz. Bu nedenle, her eylemimizden tam anlamıyla sorumlu oluruz. Eğer her şey mübah olsaydı, sorumluluk diye bir kavram kalmazdı. Ancak Sartre, bu özgürlüğün getirdiği sorumluluğun altını çizer.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) İnsan kendi eylemlerinden sorumludur: Sartre'ın sözünün tam kalbinde yatan ilke budur. Tanrı'nın yokluğu, insanın kendi değerlerini yaratma ve bu değerlere uygun eylemlerinden tamamen sorumlu olma yükümlülüğünü doğurur.
- B) Ahlak görecelidir: Sartre, ahlakın birey tarafından yaratıldığını kabul etse de, bu yaratımın getirdiği evrensel bir sorumluluğu da vurgular. "Her şey mübah kılmaz" ifadesi, basit bir görecelilikten öteye geçerek, sorumluluğun varlığını işaret eder.
- C) Her şey mübahtır: Bu, Sartre'ın sözünün ikinci kısmıyla ("bu her şeyi mübah kılmaz") doğrudan çelişir. Sartre, Tanrı'nın yokluğunun anarşiye yol açmadığını, aksine daha büyük bir sorumluluk getirdiğini savunur.
- D) Ahlak yasaları devlet tarafından belirlenir: Sartre, ahlakın kaynağını dışsal bir otoritede (devlet, din vb.) değil, bireyin özgür seçimlerinde ve sorumluluğunda arar.
Bu analizler ışığında, Sartre'ın sözüyle vurgulamak istediği temel etik ilke, insanın kendi eylemlerinden tam anlamıyla sorumlu olduğudur. Özgürlük, beraberinde ağır bir sorumluluk yükler.
Cevap A seçeneğidir.
