Sartre'ın "kendinde varlık" (en-soi) ve "kendi için varlık" (pour-soi) ayrımına göre insan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kendinde varlık
B) Kendi için varlık
C) Hem kendinde hem kendi için varlık
D) Ne kendinde ne kendi için varlık
Sevgili öğrenciler, bu soru Jean-Paul Sartre'ın varoluşçu felsefesinin temel taşlarından olan "kendinde varlık" ve "kendi için varlık" ayrımını anlamamızı istiyor. Şimdi bu kavramları adım adım inceleyelim ve insanın bu ayrımdaki yerini belirleyelim.
-
1. Sartre'ın Temel Ayrımı: Sartre, var olan her şeyi iki ana kategoriye ayırır:
- Kendinde Varlık (En-soi): Bilinçsiz, sabit, kendi içinde tamamlanmış ve özü tarafından belirlenmiş varlıklardır.
- Kendi İçin Varlık (Pour-soi): Bilinçli, özgür, kendini sürekli olarak oluşturan ve özünü kendi eylemleriyle belirleyen varlıklardır.
-
2. Kendinde Varlık Nedir?
- Kendinde varlık, basitçe "olan" şeydir. Bir taş, bir masa, bir ağaç veya bir kalem kendinde varlıktır.
- Bu varlıkların bir bilinci yoktur, kendileri hakkında düşünmezler, seçim yapmazlar ve gelecekleri önceden belirlenmiştir.
- Onlar ne iseler odurlar, başka bir şey olamazlar. Kendi varoluşlarını sorgulamazlar veya değiştiremezler.
- Özleri (ne oldukları) varoluşlarından (olmalarından) önce gelir ve sabittir.
-
3. Kendi İçin Varlık Nedir?
- Kendi için varlık, bilinçli olan varlıktır. Sartre'a göre bu sadece insandır.
- İnsan, kendinde varlıkların aksine, kendi varoluşunu sorgular, seçimler yapar ve kendini sürekli olarak yeniden tanımlar.
- İnsan, "hiçlik" ile karakterize edilir; yani belirli bir özü yoktur, boş bir levha gibidir ve bu boşluğu kendi seçimleri, eylemleri ve projeleriyle doldurur.
- Bu durum, insana mutlak bir özgürlük ve dolayısıyla mutlak bir sorumluluk yükler. İnsan, ne ise o değildir, ne olacaksa odur.
- Sartre'ın ünlü sözüyle: "Varoluş özden önce gelir." Yani insan önce var olur, sonra kendini tanımlar.
-
4. İnsanın Bu Ayrımdaki Yeri:
- Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, insan bilinçli bir varlık olarak kendi seçimlerini yapar, kendini tanımlar ve sürekli bir oluş halindedir.
- İnsan, sabit bir özü olmayan, kendini sürekli olarak inşa eden tek varlıktır. Bu özellikler onu "kendi için varlık" yapar.
- İnsan, bir taş gibi sadece "olan" bir şey değildir; aynı zamanda "olmayan" ve "olabilecek" bir potansiyeldir.
Bu nedenle, Sartre'ın ayrımına göre insan, bilinçli, özgür ve kendini sürekli oluşturan bir varlık olarak kendi için varlıktır.
Cevap B seçeneğidir.
