1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" bağlacının yazımı yanlıştır?
A) Öyle çok yoruldum ki ayakta duramıyorum.
B) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
C) Baktımki kimse gelmeyecek, ben de çıktım.
D) Senin ki daha güzel görünüyor.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün sizlerle "ki" bağlacının ve ekinin doğru yazımı üzerine bir soru çözeceğiz. Türkçede "ki"nin yazımı bazen kafa karıştırıcı olabilir, ama birkaç basit kuralı hatırlayarak bu tür hatalardan kolayca kaçınabiliriz.
Öncelikle "ki"nin iki temel kullanımını hatırlayalım:
- Bağlaç olan "ki": Genellikle iki cümleyi birbirine bağlar ve ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz veya çok az değişir. Örneğin: "Duydum ki geliyormuşsun."
- İlgi eki olan "-ki": Bir ismin yerini tutar veya bir isme bağlanarak onu niteler. Bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur ve anlamsız hale gelir. Genellikle "neredeki?", "kimdeki?", "ne zamanki?" sorularına cevap verir. Örneğin: "Evdeki eşyalar", "Seninki daha güzel."
- Kalıplaşmış "ki"ler: Bazı "ki"ler bağlaç olsalar bile zamanla kalıplaşmış ve bitişik yazılmaya başlanmıştır. Bunları "SİMBOHÇAM" (sanki, illaki, mademki, belki, oysaki, halbuki, çünkü, meğerki) kısaltmasıyla hatırlayabiliriz.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Öyle çok yoruldum ki ayakta duramıyorum.
- Buradaki "ki", "öyle çok yoruldum" ve "ayakta duramıyorum" cümlelerini birbirine bağlayan bir bağlaçtır.
- Cümleden çıkarıldığında ("Öyle çok yoruldum, ayakta duramıyorum.") anlam bozulmaz.
- Bağlaç olduğu için ayrı yazılması doğrudur.
- B) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
- Buradaki "-ki", "evde bulunan hesap" anlamını veren bir ilgi ekidir. "Hangi hesap?" sorusuna "evdeki" cevabını verir.
- Cümleden çıkarıldığında ("Evde hesap çarşıya uymaz.") anlam bozulur.
- İlgi eki olduğu için bitişik yazılması doğrudur.
- C) Baktımki kimse gelmeyecek, ben de çıktım.
- Buradaki "ki", "baktım" ve "kimse gelmeyecek" cümlelerini birbirine bağlayan bir bağlaçtır.
- Cümleden çıkarıldığında ("Baktım, kimse gelmeyecek, ben de çıktım.") anlam bozulmaz.
- Bağlaç olan "ki" ayrı yazılmalıdır. Ancak bu cümlede "Baktımki" şeklinde bitişik yazılmıştır. Bu, bir yazım yanlışıdır. Doğrusu "Baktım ki" olmalıdır.
- Bu "ki", kalıplaşmış "ki"lerden (SİMBOHÇAM) biri değildir.
- D) Senin ki daha güzel görünüyor.
- Buradaki "-ki", "senin olan şey" anlamında bir ismin yerini tutan ilgi ekidir (örneğin "senin araban", "senin elbisen" gibi). "Kiminki?" sorusuna "seninki" cevabını verir.
- Cümleden çıkarıldığında ("Senin daha güzel görünüyor.") anlam bozulur.
- İlgi eki olduğu için bitişik yazılması doğrudur.
Bu incelemeler sonucunda, "ki" bağlacının yanlış yazıldığı seçeneğin C olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
