7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemsi eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?
A) Çiçekleri suladı, bahçeyi temizledi.
B) Mektup yazdı, postaneye götürdü.
C) Yemek pişirdi, misafirleri ağırladı.
D) Araba aldı, ehliyet çıkardı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki anlatım bozukluklarını inceleyeceğiz. Özellikle "eylemsi eksikliği"nden kaynaklanan anlatım bozukluğunu bulmamız isteniyor. Eylemsi (fiilimsi) eksikliği, bir cümlede fiilimsinin kullanılması gereken yerde kullanılmaması veya yanlış bir fiil çekiminin kullanılması durumunda ortaya çıkar. Genellikle cümledeki anlamı netleştirmek, iki yargı arasındaki ilişkiyi (amaç, neden, zaman vb.) doğru kurmak için fiilimsiye ihtiyaç duyulur.
- A) Çiçekleri suladı, bahçeyi temizledi.
- Bu cümlede "suladı" ve "temizledi" fiilleri kullanılmıştır. İki ayrı yargı, sıralı cümle şeklinde verilmiştir. Her iki fiil de çekimli fiil olup, cümle yapısında herhangi bir eksiklik veya anlatım bozukluğu bulunmamaktadır.
- B) Mektup yazdı, postaneye götürdü.
- Burada da "yazdı" ve "götürdü" çekimli fiillerdir. İki eylem art arda gerçekleşen, bağımsız yargılar olarak ifade edilmiştir. Anlatım bozukluğu yoktur.
- C) Yemek pişirdi, misafirleri ağırladı.
- "Pişirdi" ve "ağırladı" fiilleri de çekimli fiillerdir. Cümle, iki ayrı eylemi sıralı bir şekilde aktarmaktadır. Anlatım bozukluğu söz konusu değildir.
- D) Araba aldı, ehliyet çıkardı.
- Bu cümlede "aldı" ve "çıkardı" fiilleri çekimli fiillerdir. Ancak, "araba almak" ve "ehliyet çıkarmak" eylemleri arasında genellikle bir amaç veya neden-sonuç ilişkisi bulunur. Cümle bu haliyle, bu ilişkiyi tam olarak ifade edemediği için bir anlatım bozukluğu taşır.
- Örneğin, kişi ehliyetini araba kullanmak için çıkarmış olabilir. Bu durumda "kullanmak" (isim-fiil) fiilimsisi eksiktir. Cümle "Araba kullanmak için ehliyet çıkardı." şeklinde olmalıdır.
- Veya kişi araba aldığı için ehliyet çıkarmış olabilir. Bu durumda "aldığı" (sıfat-fiil) fiilimsisi eksiktir. Cümle "Araba aldığı için ehliyet çıkardı." şeklinde olmalıdır.
Bu örneklerde görüldüğü gibi, cümlede iki eylem arasındaki ilişkiyi netleştirecek bir fiilimsiye (eylemsiye) ihtiyaç vardır. Fiilimsinin eksikliği, cümlenin anlamını belirsizleştirerek anlatım bozukluğuna yol açmıştır.
Cevap D seçeneğidir.
