Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkçe'deki hal eklerinden biri olan "ayrılma (çıkma) hal eki"ni tanımamız ve cümlelerdeki kullanımını ayırt etmemiz isteniyor. Ayrılma hal eki, isimlere gelerek bir yerden ayrılma, uzaklaşma veya bir şeyin başlangıç noktasını belirtme anlamı katar. Bu ek, kelimenin son sesine göre "-den, -dan, -ten, -tan" şeklinde değişebilir.
- A) Sokaktan geçti.
- Bu cümlede "sokak" kelimesi bir isimdir. "Sokaktan" kelimesindeki "-tan" eki, ayrılma (çıkma) hal ekidir. Geçme eyleminin "sokak"tan başladığını, sokaktan uzaklaşıldığını belirtir. Dolayısıyla bu cümlede isim, ayrılma hal eki almıştır.
- B) Ağaçtan düştü.
- Burada "ağaç" kelimesi bir isimdir. "Ağaçtan" kelimesindeki "-tan" eki de ayrılma (çıkma) hal ekidir. Düşme eyleminin "ağaç"tan gerçekleştiğini, ağaçtan ayrılma anlamı taşıdığını gösterir. Bu cümlede de isim, ayrılma hal eki almıştır.
- C) Masadan kalktı.
- "Masa" kelimesi bir isimdir. "Masadan" kelimesindeki "-dan" eki, ayrılma (çıkma) hal ekidir. Kalkma eyleminin "masa"dan başladığını, masadan uzaklaşıldığını ifade eder. Bu cümlede de isim, ayrılma hal eki almıştır.
- D) Kapıyı kapattı.
- Bu cümlede "kapı" kelimesi bir isimdir. Ancak "kapıyı" kelimesindeki "-yı" eki, ayrılma (çıkma) hal eki değildir. Bu ek, belirtme (yükleme) hal ekidir ve eylemden etkilenen nesneyi belirtir. Cümlede başka bir isim de ayrılma hal eki almamıştır. Dolayısıyla bu cümlede isim, ayrılma hal eki almamıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, A, B ve C seçeneklerindeki isimlerin ayrılma hal eki aldığını, D seçeneğindeki ismin ise belirtme hal eki aldığını görüyoruz. Bu nedenle, ayrılma hal eki almayan cümle D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
