Alkenlerin adlandırılması (IUPAC) Test 1

Aşağıdaki bileşiklerden hangisi '2-penten' olarak adlandırılır?

A) CH₃-CH=CH-CH₂-CH₃
B) CH₂=CH-CH₂-CH₂-CH₃
C) CH₃-CH₂-CH=CH-CH₃
D) CH₃-CH₂-CH₂-CH=CH₂

Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle organik bileşiklerin adlandırılma kurallarını, özellikle de alkenlerin (çift bağ içeren hidrokarbonlar) adlandırılmasını hatırlamamız gerekiyor. '2-penten' adını adım adım inceleyelim:

• 'Pent-' ön eki: Bileşikte 5 karbon atomu bulunduğunu gösterir.
• '-en' son eki: Bileşiğin bir alken olduğunu, yani karbon atomları arasında bir çift bağ ($C=C$) içerdiğini belirtir.
• '2-' sayısı: Çift bağın ana karbon zincirindeki konumunu gösterir. Numaralandırma, çift bağın en küçük numarayı alacağı şekilde yapılır ve çift bağın başladığı karbon atomunun numarasını ifade eder. Yani, çift bağ $C_2$ ve $C_3$ karbon atomları arasındadır.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) CH₃-CH=CH-CH₂-CH₃

  Bu bileşikte 5 karbon atomu içeren bir ana zincir bulunmaktadır.

  Zinciri soldan sağa doğru numaralandırırsak: $C_1H_3-C_2H=C_3H-C_4H_2-C_5H_3$. Çift bağ $C_2$ ve $C_3$ karbonları arasındadır, yani $C_2$'de başlar.

  Zinciri sağdan sola doğru numaralandırırsak: $C_5H_3-C_4H_2-C_3H=C_2H-C_1H_3$. Çift bağ yine $C_2$ ve $C_3$ karbonları arasındadır, yani $C_2$'de başlar.

  Her iki numaralandırmada da çift bağ $C_2$'de başladığı için bu bileşiğin adı 2-penten'dir.

• B) CH₂=CH-CH₂-CH₂-CH₃

  Bu bileşikte 5 karbon atomu içeren bir ana zincir bulunmaktadır.

  Zinciri soldan sağa doğru numaralandırırsak (çift bağa en küçük numarayı vermek için): $C_1H_2=C_2H-C_3H_2-C_4H_2-C_5H_3$. Çift bağ $C_1$ ve $C_2$ karbonları arasındadır, yani $C_1$'de başlar.

  Bu bileşiğin adı 1-penten'dir.

• C) CH₃-CH₂-CH=CH-CH₃

  Bu bileşikte 5 karbon atomu içeren bir ana zincir bulunmaktadır.

  Zinciri soldan sağa doğru numaralandırırsak: $C_1H_3-C_2H_2-C_3H=C_4H-C_5H_3$. Çift bağ $C_3$ ve $C_4$ karbonları arasındadır, yani $C_3$'te başlar.

  Zinciri sağdan sola doğru numaralandırırsak: $C_5H_3-C_4H=C_3H-C_2H_2-C_1H_3$. Çift bağ $C_2$ ve $C_3$ karbonları arasındadır, yani $C_2$'de başlar.

  IUPAC kurallarına göre, çift bağa en küçük numarayı verecek şekilde numaralandırma yapılır. Bu durumda sağdan sola numaralandırma tercih edilir ve çift bağ $C_2$'de başlar.

  Bu bileşiğin adı 2-penten'dir.

• D) CH₃-CH₂-CH₂-CH=CH₂

  Bu bileşikte 5 karbon atomu içeren bir ana zincir bulunmaktadır.

  Zinciri sağdan sola doğru numaralandırırsak (çift bağa en küçük numarayı vermek için): $C_5H_2=C_4H-C_3H_2-C_2H_2-C_1H_3$. Çift bağ $C_1$ ve $C_2$ karbonları arasındadır, yani $C_1$'de başlar.

  Bu bileşiğin adı 1-penten'dir.

Yukarıdaki analizlere göre, hem A hem de C seçenekleri 2-penten bileşiğini temsil etmektedir. Aslında bu iki yapı, aynı molekülün farklı yazılış biçimleridir (birbirinin ayna görüntüsü veya 180 derece döndürülmüş hali gibi düşünebilirsiniz). Ancak soruda verilen doğru cevap C seçeneği olduğu için, C seçeneğini doğru kabul ediyoruz.

Cevap C seçeneğidir.