Amasya Genelgesi'nin yayınlanmasından sonra İstanbul Hükümeti'nin Mustafa Kemal Paşa'ya tepkisi ne olmuştur?
A) Onu ödüllendirmiştir
B) Görevinden alarak İstanbul'a çağırmıştır
C) Genelgeyi desteklemiştir
D) Yeni yetkiler vermiştir
Sevgili öğrenciler, bu soru, Milli Mücadele döneminin önemli dönüm noktalarından biri olan Amasya Genelgesi'nin ardından yaşanan gelişmeleri anlamamızı istiyor. Şimdi adım adım bu süreci inceleyelim:
- Amasya Genelgesi'nin Önemi: Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşları tarafından 22 Haziran 1919'da yayınlanan Amasya Genelgesi, Milli Mücadele'nin yol haritasını çizen çok önemli bir belgedir. Bu genelge ile "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" ilkesi benimsenmiş, İstanbul Hükümeti'nin görevini yerine getiremediği açıkça belirtilmiş ve Sivas'ta ulusal bir kongre toplanması kararı alınmıştır. Bu, İstanbul Hükümeti'ne ve işgalci güçlere karşı açık bir meydan okumaydı.
- İstanbul Hükümeti'nin Bakış Açısı: O dönemde İstanbul Hükümeti, işgalci güçlerin baskısı altında ve onların politikalarına daha uyumlu bir tutum sergilemekteydi. Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu'da başlattığı bu örgütlenme ve direniş çağrısı, hem İstanbul Hükümeti'nin otoritesini sarsıyor hem de işgalci devletlerin çıkarlarına ters düşüyordu. Hükümet, bu tür bir ulusal direniş hareketinin ülkeyi daha büyük felaketlere sürükleyeceğini düşünüyordu (ya da işgalciler tarafından böyle düşünmeye zorlanıyordu).
- Tepkinin Gerekçesi: Amasya Genelgesi'nin içeriği, İstanbul Hükümeti için kabul edilemezdi. Mustafa Kemal Paşa'nın, hükümetin yetersizliğini ilan etmesi ve milletin kendi kaderini tayin etmesi gerektiğini belirtmesi, hükümetin varlığını ve meşruiyetini sorguluyordu. Bu durum, hükümeti Mustafa Kemal Paşa'yı durdurmak için harekete geçmeye itti.
- Hükümetin Kararı: Bu gelişmeler üzerine İstanbul Hükümeti, Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu'daki faaliyetlerini durdurmak ve onu etkisiz hale getirmek amacıyla onu görevinden alarak İstanbul'a geri çağırma kararı almıştır. Bu, onun yetkilerini elinden alma ve kontrol altına alma girişimiydi. Mustafa Kemal Paşa ise bu çağrıya uymamış, hatta askerlik görevinden istifa ederek sivil olarak Milli Mücadele'ye devam etmiştir.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Onu ödüllendirmiştir: Amasya Genelgesi, hükümete karşı bir duruş sergilediği için ödüllendirme söz konusu olamaz.
- C) Genelgeyi desteklemiştir: Genelge, hükümetin yetersizliğini ilan ettiği için hükümetin bunu desteklemesi mantıksızdır.
- D) Yeni yetkiler vermiştir: Tam tersine, yetkilerini elinden almaya çalışmıştır.
Bu adımları takip ettiğimizde, İstanbul Hükümeti'nin Mustafa Kemal Paşa'nın Amasya Genelgesi sonrası faaliyetlerine karşı gösterdiği tepkinin onu görevinden alarak İstanbul'a çağırmak olduğunu açıkça görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
