Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkçenin önemli ses olaylarından biri olan "ünsüz benzeşmesi" (diğer adıyla ünsüz sertleşmesi) kuralını arıyoruz. Ünsüz benzeşmesi, bir kelimenin sonu sert ünsüzlerden (f, s, t, k, ç, ş, h, p - aklımızda "FıSTıKÇı ŞaHaP" olarak tutabiliriz) biriyle bittiğinde, bu kelimeye "c, d, g" ile başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki "c"nin "ç"ye, "d"nin "t"ye, "g"nin "k"ye dönüşmesidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) işte: Bu kelimenin kökü "iş"tir. "İş" kelimesi "ş" (sert ünsüz) ile bitmektedir. Buna "-de" (d ile başlayan ek) eki geldiğinde, "d" sesi "t"ye dönüşerek "işte" halini almıştır. Burada ünsüz benzeşmesi vardır.
- B) çiçekte: Bu kelimenin kökü "çiçek"tir. "Çiçek" kelimesi "k" (sert ünsüz) ile bitmektedir. Buna "-de" (d ile başlayan ek) eki geldiğinde, "d" sesi "t"ye dönüşerek "çiçekte" halini almıştır. Burada ünsüz benzeşmesi vardır.
- C) masada: Bu kelimenin kökü "masa"dır. "Masa" kelimesi "a" (ünlü harf) ile bitmektedir. Yani kelimenin sonunda sert bir ünsüz yoktur. Bu yüzden "-da" eki geldiğinde ekin başındaki "d" sesinde herhangi bir değişiklik olmaz. Burada ünsüz benzeşmesi yoktur.
- D) sokakta: Bu kelimenin kökü "sokak"tır. "Sokak" kelimesi "k" (sert ünsüz) ile bitmektedir. Buna "-da" (d ile başlayan ek) eki geldiğinde, "d" sesi "t"ye dönüşerek "sokakta" halini almıştır. Burada ünsüz benzeşmesi vardır.
Gördüğümüz gibi, "masada" kelimesinde ünsüz benzeşmesi kuralı uygulanmamıştır çünkü kelime ünlü harfle bitmektedir. Diğer seçeneklerde ise kelimelerin sert ünsüzle bitmesi nedeniyle eklerin başındaki yumuşak ünsüzler sertleşmiştir.
Cevap C seçeneğidir.
