Aynalıkavak Tenkihnamesi ile Rusya'nın hangi hakkı sınırlandırılmıştır?
A) Boğazlardan geçiş hakkı
B) Kırım üzerindeki etkisi
C) Eflak ve Boğdan'daki ayrıcalıkları
D) İstanbul'da elçi bulundurma hakkı
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Osmanlı ve Rusya arasındaki önemli bir anlaşma olan Aynalıkavak Tenkihnamesi'nin hangi konuda Rusya'nın hakkını sınırlandırmayı amaçladığını bulacağız. Tarihi olayları ve bu anlaşmanın içeriğini adım adım inceleyelim:
- Aynalıkavak Tenkihnamesi'nin Arka Planı: Bu anlaşma, 1774 yılında imzalanan ve Osmanlı Devleti için ağır sonuçları olan Küçük Kaynarca Antlaşması'nın ardından ortaya çıkan sorunları çözmek amacıyla 1779'da imzalanmıştır. Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım Hanlığı bağımsız olmuş, ancak Rusya Kırım'ın iç işlerine sürekli müdahale etmeye başlamıştı.
- Kırım Sorunu: Küçük Kaynarca Antlaşması'na göre Kırım bağımsızdı ama Rusya, Kırım'da kendi yanlısı bir han (Şahin Giray) seçtirerek ve askeri varlığını artırarak Kırım üzerindeki etkisini pekiştirmeye çalışıyordu. Bu durum Osmanlı Devleti'ni rahatsız ediyordu.
- Aynalıkavak Tenkihnamesi'nin Amacı: Aynalıkavak Tenkihnamesi, Rusya'nın Kırım'ın iç işlerine karışmasını engellemeyi ve Kırım'ın bağımsızlığını güvence altına almayı hedefliyordu. Bu anlaşma ile Rusya, Kırım'dan askerlerini çekmeyi ve Kırım'ın iç işlerine karışmamayı taahhüt etti. Ayrıca, Osmanlı Devleti de Şahin Giray'ın hanlığını tanıdı, ancak bu tanıma Rusya'nın Kırım üzerindeki doğrudan askeri ve siyasi müdahalesini sınırlama karşılığında gerçekleşti. Yani, Rusya'nın Kırım üzerindeki etkisi bu anlaşma ile kağıt üzerinde sınırlandırılmaya çalışıldı.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Boğazlardan geçiş hakkı: Boğazlar meselesi daha çok sonraki dönemlerde gündeme gelmiştir. Aynalıkavak Tenkihnamesi'nin ana konusu Boğazlar değildir.
- C) Eflak ve Boğdan'daki ayrıcalıkları: Rusya'nın Eflak ve Boğdan'daki ayrıcalıkları Küçük Kaynarca Antlaşması ile kazanılmıştı ve Aynalıkavak Tenkihnamesi bu ayrıcalıkları sınırlamayı değil, Kırım sorununu çözmeyi amaçlıyordu.
- D) İstanbul'da elçi bulundurma hakkı: Rusya'nın İstanbul'da elçi bulundurma hakkı zaten vardı ve bu anlaşmanın konusu değildi.
Bu bilgiler ışığında, Aynalıkavak Tenkihnamesi'nin doğrudan Rusya'nın Kırım üzerindeki etkisini sınırlandırmayı amaçladığını görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
