Merhaba sevgili öğrenciler! Bir tepkimenin redoks (indirgenme-yükseltgenme) tepkimesi olup olmadığını anlamak için, tepkimedeki elementlerin yükseltgenme basamaklarını (oksidasyon sayılarını) belirlememiz gerekir. Eğer tepkime sırasında herhangi bir elementin yükseltgenme basamağı değişiyorsa, o tepkime bir redoks tepkimesidir. Eğer hiçbir elementin yükseltgenme basamağı değişmiyorsa, o tepkime redoks tepkimesi değildir. Şimdi her bir seçeneği adım adım inceleyelim:
- A) $2Na + Cl_2 \rightarrow 2NaCl$
Bu tepkimede, elementel halde bulunan $Na$ ve $Cl_2$'nin yükseltgenme basamakları $0$'dır. Ürün olan $NaCl$'de ise $Na$'nın yükseltgenme basamağı $+1$, $Cl$'nin ise $-1$'dir. $Na$, $0$'dan $+1$'e yükseltgenmiş; $Cl$, $0$'dan $-1$'e indirgenmiştir. Yükseltgenme basamakları değiştiği için bu bir redoks tepkimesidir.
- B) $HCl + NaOH \rightarrow NaCl + H_2O$
Bu tepkime bir asit-baz nötralleşme tepkimesidir. Yükseltgenme basamaklarını inceleyelim:
Girenler:
$HCl$: $H (+1)$, $Cl (-1)$
$NaOH$: $Na (+1)$, $O (-2)$, $H (+1)$
Ürünler:
$NaCl$: $Na (+1)$, $Cl (-1)$
$H_2O$: $H (+1)$, $O (-2)$
Görüldüğü gibi, tepkimeye giren ve çıkan tüm elementlerin yükseltgenme basamakları aynı kalmıştır ($H$: $+1 \rightarrow +1$, $Cl$: $-1 \rightarrow -1$, $Na$: $+1 \rightarrow +1$, $O$: $-2 \rightarrow -2$). Hiçbir elementin yükseltgenme basamağı değişmediği için bu bir redoks tepkimesi değildir.
- C) $Zn + 2HCl \rightarrow ZnCl_2 + H_2$
Bu tepkimede, elementel halde bulunan $Zn$'nin yükseltgenme basamağı $0$'dır. $HCl$'deki $H$'nin yükseltgenme basamağı $+1$'dir. Ürünlerde ise $ZnCl_2$'deki $Zn$'nin yükseltgenme basamağı $+2$, elementel halde bulunan $H_2$'deki $H$'nin yükseltgenme basamağı $0$'dır. $Zn$, $0$'dan $+2$'ye yükseltgenmiş; $H$, $+1$'den $0$'a indirgenmiştir. Yükseltgenme basamakları değiştiği için bu bir redoks tepkimesidir.
- D) $2Mg + O_2 \rightarrow 2MgO$
Bu tepkimede, elementel halde bulunan $Mg$ ve $O_2$'nin yükseltgenme basamakları $0$'dır. Ürün olan $MgO$'da ise $Mg$'nin yükseltgenme basamağı $+2$, $O$'nun ise $-2$'dir. $Mg$, $0$'dan $+2$'ye yükseltgenmiş; $O$, $0$'dan $-2$'ye indirgenmiştir. Yükseltgenme basamakları değiştiği için bu bir redoks tepkimesidir.
Yukarıdaki analizlere göre, sadece B seçeneğindeki tepkimede hiçbir elementin yükseltgenme basamağı değişmemiştir. Bu nedenle, B seçeneğindeki tepkime bir redoks tepkimesi değildir.
Cevap B seçeneğidir.
