🎓 II. Mahmut dönemi ıslahatları Test 1 - Ders Notu
Bu test, II. Mahmut döneminde yapılan başlıca siyasi, askeri, eğitim ve ekonomik ıslahatları ve bu ıslahatların Osmanlı Devleti üzerindeki etkilerini ölçmeyi amaçlamaktadır.
📌 II. Mahmut Dönemi Genel Özellikleri
II. Mahmut, Osmanlı Devleti'ni modernleştirme çabalarıyla tanınır. Amacı, devleti güçlendirmek ve merkezi otoriteyi sağlamlaştırmaktı.
- Yeniliklere açık ve kararlı bir padişahtı.
- Devletin bekası için köklü değişikliklere girişti.
- "Gâvur Padişah" olarak da anılmıştır (yeniliklerinden dolayı).
⚠️ Dikkat: Islahatların amacı her zaman devleti daha güçlü hale getirmekti.
📌 Askeri Alanda Yapılan Islahatlar
Ordunun modernleştirilmesi, II. Mahmut'un önceliklerinden biriydi. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması bu alandaki en önemli adımdır.
- Yeniçeri Ocağı'nın Kaldırılması (1826): "Vaka-i Hayriye" (Hayırlı Olay) olarak bilinir.
- Asakir-i Mansure-i Muhammediye Ordusu'nun Kurulması: Modern askeri tekniklere göre eğitilen yeni bir ordu kuruldu.
- Mızıka-i Hümayun'un Kurulması: Bando okulu açıldı.
- Subay yetiştirmek için okullar açıldı: Mekteb-i Harbiye (Kara Harp Okulu) gibi.
💡 İpucu: Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması, devletin merkezi otoritesini güçlendirdi.
📌 Eğitim Alanında Yapılan Islahatlar
Eğitimde modernleşme, devlet memuru ihtiyacını karşılamak ve çağın gerekliliklerine uygun bireyler yetiştirmek amacıyla yapılmıştır.
- İlköğretimin Zorunlu Hale Getirilmesi: Ancak uygulamada tam olarak başarı sağlanamamıştır.
- Rüştiye ve Mekteb-i Maarif-i Adliye'nin Açılması: Ortaokul ve memur yetiştiren okullar açıldı.
- Avrupa'ya Öğrenci Gönderilmesi: Batı'daki gelişmeleri takip etmek için öğrenciler gönderildi.
- Tıbbiye ve Mühendishane-i Berri Hümayun'un Geliştirilmesi: Tıp ve mühendislik alanlarında eğitim veren okullar geliştirildi.
📝 Not: Eğitim alanındaki yenilikler, modernleşme sürecinin önemli bir parçasıydı.
📌 Yönetim ve Hukuk Alanında Yapılan Islahatlar
Merkezi yönetimi güçlendirmek ve hukuk sistemini düzenlemek amaçlanmıştır.
- Divan-ı Hümayun'un Kaldırılması: Yerine Nazırlıklar (Bakanlıklar) kuruldu.
- Tımar Sisteminin Kaldırılması: Merkezi hazineden maaşlı memurlar atandı.
- Müsadere Usulünün Kaldırılması: Devletin kişilerin mallarına el koyması uygulamasına son verildi.
- İlk Nüfus Sayımının Yapılması (1831): Askeri amaçla ve vergi yükümlülerini belirlemek için yapıldı.
- Pasaport Uygulamasının Başlatılması: Seyahat özgürlüğünü düzenlemek amacıyla.
⚠️ Dikkat: Müsadere usulünün kaldırılması, özel mülkiyetin korunması açısından önemli bir adımdır.
📌 Ekonomi Alanında Yapılan Islahatlar
Ekonomiyi canlandırmak ve dış ticareti geliştirmek hedeflenmiştir.
- Devlet Matbaasının Kurulması: Resmi yayınlar ve kitaplar basıldı.
- Yerli Malların Teşvik Edilmesi: Ekonomiyi canlandırmak için yerli üretim desteklendi.
- İltizam Sistemine Son Verilmesi: Vergi toplama işinin özel kişilere devredilmesi uygulamasına son verilmeye çalışıldı (tamamen kaldırılamadı).
💡 İpucu: Yerli malların teşvik edilmesi, günümüzde de sıkça karşılaştığımız bir uygulamadır.
