🎓 Harp Okulları taban puanları Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, "Harp Okulları taban puanları Test 1" sınavında karşılaşabileceğin Türkçe ve Matematik konularını kapsar. Sınava hazırlanırken bu temel bilgileri gözden geçirmek, netlerini artırmana yardımcı olacaktır.
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil özelliğini kaybedip isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Cümlede yargı bildirmezler, yan cümlecik oluştururlar.
- İsim-Fiil (Mastar): Fiil kök veya gövdelerine "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır. (Örn: okuma, gidiş, gelmek)
- Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiil kök veya gövdelerine "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek yapılır. Genellikle kendinden sonraki ismi niteler. (Örn: gelen çocuk, görülesi yer, yazılacak mektup)
- Zarf-Fiil (Bağ-Fiil, Ulaç): Fiil kök veya gövdelerine "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e, -a...a" gibi ekler getirilerek yapılır. Cümleye zaman veya durum anlamı katar. (Örn: koşarak geldi, gülünce güzelleşir, gelir gelmez oturdu)
⚠️ Dikkat: Bazı isim-fiil ekleri kalıcı isim oluşturabilir. (Örn: dondurma, çakmak, ekmek). Bu sözcükler artık fiilimsi değildir.
📌 Cümlede Anlam İlişkileri
Cümleler arasında sebep-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç gibi çeşitli anlam ilişkileri bulunur. Bu ilişkileri doğru anlamak, paragraf sorularında da işine yarar.
- Neden-Sonuç (Sebep-Sonuç): Bir eylemin hangi gerekçeyle yapıldığını belirtir. "Niçin?" sorusuna cevap verir. (Örn: Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık.)
- Amaç-Sonuç: Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını belirtir. "Hangi amaçla?" sorusuna cevap verir. (Örn: Sınavı kazanmak için çok çalışıyor.)
- Koşul-Sonuç (Şart-Sonuç): Bir eylemin gerçekleşmesinin başka bir eylemin gerçekleşmesine bağlı olduğunu gösterir. "-se, -sa" eki sıkça kullanılır. (Örn: Erken gelirsen sinemaya gideriz.)
- Karşılaştırma: İki veya daha fazla varlık, kavram ya da durum arasındaki benzerlik veya farklılıkları belirtir. "daha, kadar, en" gibi sözcükler kullanılır. (Örn: Bu kitap diğerinden daha sürükleyici.)
💡 İpucu: Neden-sonuç cümlelerinde "için, -den dolayı, -dığından" gibi ifadeler, amaç-sonuç cümlelerinde ise "için, diye, üzere" gibi ifadeler kullanılır. Amaç-sonuçta eylem henüz gerçekleşmemiştir.
📌 Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri
Türkçede sözcüklerin doğru yazımı ve noktalama işaretlerinin yerli yerinde kullanılması, anlatımın netliği için çok önemlidir. Sınavlarda sıkça kontrol edilen bir alandır.
- Büyük Harflerin Kullanımı: Cümle başları, özel adlar (kişi adları, yer adları, millet adları, dil adları, din adları), unvanlar, kurum adları, belirli tarih ve gün adları büyük harfle başlar.
- Sayıların Yazımı: Metin içinde sayılar genellikle yazıyla (iki, üç), parasal ifadeler, ölçüler, istatistiksel veriler rakamla yazılır. Sıra sayıları "-inci, -ıncı" ekleriyle veya noktayla gösterilir. (Örn: 2., 5.)
- Birleşik Kelimelerin Yazımı: Anlam kayması, ses düşmesi/türemesi olan birleşik kelimeler bitişik yazılır (Örn: kahvaltı, kaynana). Kurallı birleşik fiiller (gelivermek, düşeyazmak) bitişik yazılır.
- "De" ve "Ki" Bağlaçlarının Yazımı: Bağlaç olan "de" ayrı (Örn: Sen de gel.), ek olan "-de" bitişik yazılır (Örn: Evde kimse yok.). Bağlaç olan "ki" ayrı (Örn: Bilirim ki sen yaparsın.), ek olan "-ki" bitişik yazılır (Örn: Evdeki hesap.).
- Noktalama İşaretleri: Nokta (.), Virgül (,), Noktalı Virgül (;), İki Nokta (:), Üç Nokta (...), Soru İşareti (?), Ünlem İşareti (!), Tırnak İşareti (" "), Parantez (), Kesme İşareti (') gibi temel işaretlerin kullanım yerleri iyi bilinmelidir.
💡 İpucu: "De" bağlacını cümleden çıkardığında anlam bozulmuyorsa ayrı, bozuluyorsa bitişik yazılır. "Ki" bağlacından sonra "-ler" eki getirebiliyorsan bitişik, getiremiyorsan ayrı yazılır.
📌 Temel Kavramlar ve Sayı Kümeleri
Matematiğin temelini oluşturan sayı kümelerini ve işlem önceliğini bilmek, tüm matematik sorularının çözümünde anahtardır.
- Doğal Sayılar ($N$): $0, 1, 2, 3, ...$ şeklinde pozitif tam sayılar ve sıfırdan oluşur.
- Tam Sayılar ($Z$): Negatif tam sayılar, sıfır ve pozitif tam sayılardan oluşur. ($..., -2, -1, 0, 1, 2, ...$)
- Rasyonel Sayılar ($Q$): $ rac{a}{b}$ şeklinde yazılabilen tüm sayılardır (burada $a$ tam sayı, $b$ sıfırdan farklı bir tam sayıdır). Örn: $ rac{1}{2}, -3, 0.75$.
- İrrasyonel Sayılar ($Q'$): Rasyonel olmayan, yani $ rac{a}{b}$ şeklinde yazılamayan sayılardır. Örn: $\sqrt{2}, \pi$.
- Gerçek (Reel) Sayılar ($R$): Rasyonel ve irrasyonel sayıların birleşimidir. Sayı doğrusundaki tüm noktaları temsil eder.
- İşlem Önceliği: İşlemler şu sırayla yapılır: Parantez içi, Üslü/Köklü ifadeler, Çarpma/Bölme (soldan sağa), Toplama/Çıkarma (soldan sağa).
- Tek ve Çift Sayılar: Birler basamağı $0, 2, 4, 6, 8$ olan tam sayılar çift; $1, 3, 5, 7, 9$ olanlar tek sayıdır. Çarpma işlemlerinde bir tane bile çift sayı varsa sonuç çift olur.
⚠️ Dikkat: Sayı kümeleri arasındaki ilişkiyi iyi kavra ($N \subset Z \subset Q \subset R$). Özellikle $0$ doğal sayı mıdır sorusu önemlidir (Evet, doğal sayıdır).
📌 Birinci Dereceden Denklemler
İçinde bir veya daha fazla bilinmeyen ($x, y, ...$) bulunan ve bilinmeyenin en büyük kuvvetinin $1$ olduğu denklemlerdir. Denklemin amacı bilinmeyenin değerini bulmaktır.
- Genel Form: $ax + b = 0$ (Burada $a \neq 0$ ve $a, b \in R$)
- Çözüm Yöntemi: Bilinmeyenleri denklemin bir tarafına, sabit sayıları diğer tarafına toplayarak bilinmeyeni yalnız bırakırız. Eşitliğin her iki tarafına aynı sayı eklenip çıkarılabilir, aynı sıfırdan farklı sayı ile çarpılıp bölünebilir.
- Örnek: $3x - 5 = x + 7$ denklemini çözelim. Bilinmeyenleri bir tarafa, sabitleri diğer tarafa toplarsak $3x - x = 7 + 5$ olur. Bu da $2x = 12$ demektir. Her iki tarafı $2$'ye böldüğümüzde $x = 6$ sonucunu buluruz.
- Kesirli Denklemler: Paydaları eşitleyerek veya içler dışlar çarpımı yaparak çözülür. (Örn: $ rac{x}{2} + 1 = rac{x}{3} + 2$)
💡 İpucu: Denklemi çözerken her adımda eşitliğin bozulmamasına dikkat et. Bir terimi diğer tarafa atarken işaretini değiştirmeyi unutma.
📌 Üslü ve Köklü Sayılar
Üslü sayılar, bir sayının kendisiyle tekrarlı çarpımını ifade ederken, köklü sayılar ise bir sayının hangi sayının kuvveti olduğunu bulmamızı sağlar. Birbirinin tersi işlemlerdir.
- Üslü Sayı Kuralları:
- $a^0 = 1$ ( $a \neq 0$ için)
- $a^1 = a$
- $a^{-n} = rac{1}{a^n}$
- $(a^m)^n = a^{m \cdot n}$
- $a^m \cdot a^n = a^{m+n}$
- $ rac{a^m}{a^n} = a^{m-n}$
- $(a \cdot b)^n = a^n \cdot b^n$
- Köklü Sayı Kuralları:
- $\sqrt{a} = a^{ rac{1}{2}}$
- $\sqrt[n]{a^m} = a^{ rac{m}{n}}$
- $\sqrt{a \cdot b} = \sqrt{a} \cdot \sqrt{b}$
- $\sqrt{ rac{a}{b}} = rac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}}$
- $a\sqrt{b} = \sqrt{a^2 b}$
- Toplama/Çıkarma: Kök içleri ve kök dereceleri aynı olan ifadeler toplanıp çıkarılabilir. (Örn: $3\sqrt{2} + 5\sqrt{2} = 8\sqrt{2}$)
⚠️ Dikkat: Köklü sayılarda kök derecesi çift ise kök içi negatif olamaz (gerçek sayılarda). (Örn: $\sqrt{-4}$ bir gerçek sayı değildir.)
💡 İpucu: Üslü ve köklü sayılar arasındaki geçişi iyi anla. Bu, karmaşık ifadeleri basitleştirmene yardımcı olur.
