Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, maddelerin geçirdiği değişim türlerinden kimyasal olanı bulmamız isteniyor. Maddeler iki tür değişim geçirebilir: fiziksel değişimler ve kimyasal değişimler. Bu iki değişimi iyi anlamak, soruyu doğru çözmemizi sağlayacaktır.
- Fiziksel Değişim: Maddenin sadece dış görünüşünde, şeklinde, boyutunda veya fiziksel halinde (katı, sıvı, gaz) meydana gelen değişimlerdir. Maddenin kimyasal yapısı (iç yapısı) değişmez, yeni bir madde oluşmaz. Genellikle geri döndürülebilirler.
- Kimyasal Değişim: Maddenin iç yapısında, kimyasal bileşiminde meydana gelen değişimlerdir. Bu değişimler sonucunda madde, tamamen farklı kimyasal özelliklere sahip yeni maddelere dönüşür. Genellikle geri döndürülemezler ve enerji değişimi (ısı, ışık yayma veya soğurma) ile birlikte görülürler.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Buzun erimesi: Buz, suyun katı halidir ($H_2O$). Eridiğinde sıvı suya ($H_2O$) dönüşür. Maddenin kimyasal yapısı değişmez, sadece fiziksel hali değişir. Bu bir fiziksel değişimdir.
- B) Kağıdın yırtılması: Kağıt yırtıldığında sadece boyutu ve şekli değişir. Yırtılan parçalar hala kağıttır ve kimyasal yapısı aynı kalır. Bu bir fiziksel değişimdir.
- C) Demirin paslanması: Demir (Fe), havadaki oksijen ($O_2$) ve nem ($H_2O$) ile tepkimeye girerek demir oksit (pas) adı verilen yeni bir madde oluşturur. Pasın kimyasal özellikleri demirden tamamen farklıdır (örneğin, rengi, dayanıklılığı). Bu, maddenin kimyasal yapısının değiştiği bir kimyasal değişimdir.
- D) Şekerin suda çözünmesi: Şeker ($C_{12}H_{22}O_{11}$) suda çözündüğünde, şeker molekülleri su molekülleri arasında dağılır. Şeker hala şekerdir ve kimyasal yapısı değişmez. Suyu buharlaştırarak şekeri geri alabiliriz. Bu bir fiziksel değişimdir.
- E) Suyun buharlaşması: Sıvı su ($H_2O$) buharlaştığında gaz haline ($H_2O$) geçer. Maddenin kimyasal yapısı değişmez, sadece fiziksel hali değişir. Bu bir fiziksel değişimdir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, demirin paslanması olayı, maddenin kimyasal yapısının değiştiği ve yeni bir madde oluştuğu tek örnektir.
Cevap C seçeneğidir.
