"Annesi ona hep böyle davranırmış." cümlesindeki rivayet birleşik zamanının işlevi nedir?
A) Gelecek zaman anlamı katmak
B) Başkasından duyulan bir bilgiyi aktarmak
C) Emir vermek
D) Şart koşmak
Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyelim ve rivayet birleşik zamanının ne anlama geldiğini birlikte keşfedelim.
-
Cümledeki Fiili ve Zamanı Belirleyelim: "Annesi ona hep böyle davranırmış." cümlesinde fiilimiz "davranmak"tır. Bu fiil, "davranır" (geniş zaman) ve "-mış" (rivayet eki) eklerinin birleşimiyle oluşmuştur. Yani burada "geniş zamanın rivayeti" dediğimiz birleşik zaman kullanılmıştır.
-
Rivayet Eki "-mış" Ne Anlama Gelir?: Türkçede "-mış" eki, genellikle konuşanın olaya doğrudan tanık olmadığını, olayı başkasından duyduğunu veya sonradan fark ettiğini belirtir. Birleşik zamanlarda kullanıldığında da benzer bir işlevi vardır; eylemin başkasından duyulduğu veya anlatıldığı bilgisini verir.
-
Cümledeki İşlevi İnceleyelim: "Annesi ona hep böyle davranırmış." cümlesinde, konuşan kişi annenin bu davranışını kendisi doğrudan görmemiş, yaşamamış; bu bilgiyi ya başka birinden duymuş ya da genel bir gözlem olarak aktarıyor. Yani, bu bir bilgi aktarımıdır ve bu bilgi başkasından edinilmiştir.
-
Seçenek A) Gelecek zaman anlamı katmak: "Davranırmış" geçmişte veya genel olarak yapılan bir eylemi anlatır, gelecek zamanla ilgisi yoktur. Bu seçenek yanlıştır.
-
Seçenek B) Başkasından duyulan bir bilgiyi aktarmak: Rivayet birleşik zamanının temel işlevi budur. Konuşan, olayı doğrudan yaşamamış, başkasından duymuş veya öğrenmiştir. Bu seçenek doğrudur.
-
Seçenek C) Emir vermek: Cümle bir emir kipiyle kurulmamıştır. Bu seçenek yanlıştır.
-
Seçenek D) Şart koşmak: Cümlede bir şart anlamı (örneğin "-sa/-se" eki) yoktur. Bu seçenek yanlıştır.
Bu durumda, "davranırmış" kelimesindeki rivayet birleşik zamanı, eylemin başkasından duyulan bir bilgi olarak aktarıldığını gösterir.
Cevap B seçeneğidir.
