Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, coğrafyada farklı kıyı tiplerinin kendine özgü özelliklerinden biri olan adaların kıyıya uzanış şekli hakkında bilgi istenmektedir. Kıyı tipleri, oluşum süreçleri ve yer şekillerinin denize göre konumuna göre sınıflandırılır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Enine kıyılar: Bu kıyı tipinde dağlar kıyı çizgisine dik (enine) bir şekilde uzanır. Bu durum, kıyıda çok sayıda girinti (koy, körfez) ve çıkıntı (yarımada) oluşmasına neden olur. Türkiye'de Ege Bölgesi kıyıları bu tipe güzel bir örnektir. Adaların kıyıya paralel sıralar halinde uzanması bu kıyı tipinin belirgin bir özelliği değildir.
- B) Boyuna kıyılar: Bu kıyı tipinde dağlar kıyı çizgisine paralel (boyuna) bir şekilde uzanır. Bu nedenle kıyı genellikle düzgündür, koy ve körfez sayısı azdır. Kıyı ile iç kesimler arasında ulaşım genellikle zordur. Türkiye'de Akdeniz ve Karadeniz kıyılarımızın büyük bir kısmı bu tipe örnektir. Bu kıyı tipinde de adaların kıyıya paralel sıralar halinde uzanması temel bir özellik değildir.
- C) Ria tipi kıyılar: Bu kıyı tipi, akarsu vadilerinin deniz seviyesinin yükselmesi veya karanın çökmesi sonucu sular altında kalmasıyla oluşur. Genellikle huni şeklinde, iç kısımlara doğru daralan girintiler şeklinde görülürler. İspanya'nın kuzeybatı kıyıları bu tipe örnektir. Bu kıyı tipinde de adaların kıyıya paralel sıralar halinde uzanması söz konusu değildir.
- D) Dalmaçya tipi kıyılar: Bu kıyı tipi, dağ sıralarının kıyıya paralel uzandığı bölgelerde, deniz seviyesinin yükselmesi veya karanın çökmesi gibi jeolojik olaylar sonucunda oluşur. Dağların alçak kısımları sular altında kalırken, yüksek kısımları su yüzeyinde kalarak kıyıya paralel uzanan adalar veya yarımadalar şeklinde sıralanır. Hırvatistan'ın Adriyatik Denizi kıyıları (Dalmaçya kıyıları) bu tipin en bilinen ve ismini veren örneğidir. Soruda bahsedilen "adaların kıyıya paralel sıralar halinde uzanması" tam olarak Dalmaçya tipi kıyıların en belirgin ve karakteristik özelliğidir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, adaların kıyıya paralel sıralar halinde uzandığı kıyı tipi Dalmaçya tipi kıyılardır.
Cevap D seçeneğidir.
