Bir deneyde planarya solucanının vücudu iki eşit parçaya bölünüyor. Bir süre sonra her iki parçanın da eksik kısımlarını tamamlayarak iki ayrı birey oluşturduğu gözlemleniyor.
Bu olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Eşeyli üreme gerçekleşmiştir
B) Oluşan bireyler genetik olarak birbirinden farklıdır
C) Vejetatif üreme örneğidir
D) Rejenerasyonla üreme gözlemlenmiştir
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, planarya solucanının inanılmaz bir özelliğini, yani kendini yenileme ve çoğalma yeteneğini inceliyoruz. Haydi, bu olayı adım adım analiz edelim ve doğru cevabı bulalım.
- Deneyde ne oluyor? Planarya solucanının vücudu ikiye bölünüyor ve her iki parça da eksik kısımlarını tamamlayarak iki ayrı birey haline geliyor. Bu, bir canlının vücut parçalarından yeni bireyler oluşturması anlamına gelir.
- A) Eşeyli üreme gerçekleşmiştir: Eşeyli üreme, dişi ve erkek üreme hücrelerinin (gametlerin) birleşmesiyle (döllenme) gerçekleşen bir üreme şeklidir. Soruda anlatılan olayda herhangi bir üreme hücresi birleşmesi veya döllenme söz konusu değildir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Oluşan bireyler genetik olarak birbirinden farklıdır: Bu olayda yeni bireyler, ana canlının vücut hücrelerinin mitoz bölünme geçirmesiyle oluşur. Mitoz bölünme sonucunda oluşan hücreler ve dolayısıyla yeni bireyler, ana canlı ile ve birbirleriyle genetik olarak tamamen aynıdır (tıpkı klonlar gibi). Genetik farklılıklar genellikle eşeyli üreme veya mutasyonlar sonucu ortaya çıkar. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.
- C) Vejetatif üreme örneğidir: Vejetatif üreme, bitkilerde görülen eşeysiz üreme şekillerinden biridir (örneğin, çelikle, yumruyla, sürünücü gövdeyle üreme). Planarya bir hayvan olduğu için bu terim onun için kullanılmaz. Her ne kadar eşeysiz bir üreme şekli olsa da, terimsel olarak doğru değildir. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Rejenerasyonla üreme gözlemlenmiştir: Rejenerasyon (yenilenme), bir canlının kopan veya zarar gören vücut kısımlarını onarma veya yerine koyma yeteneğidir. Bazı canlılarda (deniz yıldızı, planarya gibi) bu yenilenme yeteneği o kadar gelişmiştir ki, kopan bir vücut parçası eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bir birey oluşturabilir. Bu duruma "rejenerasyonla üreme" denir ve eşeysiz üremenin bir çeşididir. Soruda anlatılan olay, planaryanın bu özel yeteneğini, yani rejenerasyonla üremesini tam olarak açıklamaktadır.
Bu bilgiler ışığında, planarya solucanının vücut parçalarından yeni bireyler oluşturması olayı, rejenerasyonla üremeye mükemmel bir örnektir.
Cevap D seçeneğidir.
