Sevgili öğrenciler, bu ders notu "Dondurma, çakmak, giriş kalıcı isim örnekleri Test 2" testinde karşılaşacağınız Türkçe dil bilgisi konularını anlamanıza yardımcı olmak için hazırlandı. Temel olarak fiilimsiler ve özellikle de fiilimsi özelliğini yitirerek bir varlığa veya kavrama ad olan kalıcı isimler üzerinde duracağız.
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulan, fiilin bazı özelliklerini (zaman, şahıs eki almaması gibi) kaybedip isim, sıfat veya zarf gibi görevler üstlenen sözcüklerdir.
💡 İpucu: Fiilimsiler, bir cümlede yüklem olamazlar (isim fiiller ek fiil alıp yüklem olabilirler, ancak asıl fiil gibi çekimlenmezler).
Fiillere getirilen -ma, -ış, -mak ekleriyle türetilen ve cümlede isim görevinde kullanılan fiilimsilerdir. Bir eylemin adını bildirirler.
⚠️ Dikkat: İsim-fiil eki olan "-ma / -me" ile olumsuzluk eki olan "-ma / -me"yi karıştırmamak gerekir. Olumsuzluk eki, fiile olumsuzluk anlamı katar ve genellikle çekimli fiillerde veya emir kiplerinde kullanılırken, isim-fiil eki eylemin adını yapar.
Bazı isim-fiiller (ve nadiren sıfat-fiiller), zamanla fiilimsi özelliklerini kaybederek bir varlığın, nesnenin, kavramın veya yerin adı haline gelirler. Bu tür sözcüklere kalıcı isim denir. Artık bir eylem bildirmezler, doğrudan bir şeyi adlandırırlar.
⚠️ Dikkat: Kalıcı isimler artık fiilimsi kabul edilmezler ve fiilimsi eklerini alsalar bile isim gibi görev yaparlar. Onları fiilimsilerden ayıran en önemli özellik, bir eylemi değil, doğrudan bir varlığı veya kavramı adlandırmalarıdır.
💡 İpucu: Bir kelimenin kalıcı isim mi yoksa fiilimsi mi olduğunu anlamak için genellikle olumsuzluk eki (-ma/-me) alıp almadığına bakılır. Kalıcı isimler genellikle olumsuzluk eki alamazken, fiilimsiler alabilirler.
