İsim tamlamaları Test 1

Hangi cümlede belirtili isim tamlaması kullanılmamıştır?

A) Öğrencinin defteri düşmüş.
B) Araba kapısı açık kalmış.
C) Anneannemin yemeği lezzetliydi.
D) Kitap rafı doluydu.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bugünkü sorumuz, Türkçe dilbilgisinin önemli konularından biri olan "isim tamlamaları" ile ilgili. Özellikle "belirtili isim tamlaması" kavramını iyi anlamamız gerekiyor. Haydi, adım adım bu konuyu ve soruyu çözelim.

• İsim Tamlaması Nedir?

  İsim tamlaması, iki ismin bir araya gelerek yeni bir anlam oluşturduğu söz öbekleridir. Türkçede üç temel isim tamlaması türü vardır: belirtili, belirtisiz ve zincirleme isim tamlaması.

• Belirtili İsim Tamlaması Nedir?

  Belirtili isim tamlamasında, tamlayan (ilk isim) ilgi eki (-ın, -in, -un, -ün) alır ve tamlanan (ikinci isim) iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü) alır. Bu tamlamada, tamlananın kime veya neye ait olduğu açıkça belirtilir. Örneğin: "evin kapısı" (evin: tamlayan, -in eki; kapısı: tamlanan, -ı eki).

• Belirtisiz İsim Tamlaması Nedir?

  Belirtisiz isim tamlamasında ise tamlayan (ilk isim) ek almaz, tamlanan (ikinci isim) sadece iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü) alır. Bu tamlamada tamlayan, tamlananın ne tür bir şey olduğunu belirtir. Örneğin: "okul yolu" (okul: tamlayan, ek almamış; yolu: tamlanan, -u eki).

• Şimdi seçenekleri inceleyelim:
  • A) Öğrencinin defteri düşmüş.

    "Öğrencinin defteri" ifadesine bakalım. "Öğrenci" kelimesi -nin ilgi ekini, "defter" kelimesi ise -i iyelik ekini almıştır. Bu, açıkça bir belirtili isim tamlamasıdır.

  • B) Araba kapısı açık kalmış.

    "Araba kapısı" ifadesine bakalım. "Araba" kelimesi tamlayan olmasına rağmen herhangi bir ilgi eki (örneğin -nın, -nin) almamış, "kapı" kelimesi ise -sı iyelik ekini almıştır. Bu, bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Dolayısıyla bu cümlede belirtili isim tamlaması kullanılmamıştır.

  • C) Anneannemin yemeği lezzetliydi.

    "Anneannemin yemeği" ifadesine bakalım. "Anneanne" kelimesi -min ilgi ekini, "yemek" kelimesi ise -i iyelik ekini almıştır. Bu da bir belirtili isim tamlamasıdır.

  • D) Kitap rafı doluydu.

    "Kitap rafı" ifadesine bakalım. "Kitap" kelimesi tamlayan olmasına rağmen herhangi bir ilgi eki almamış, "raf" kelimesi ise -ı iyelik ekini almıştır. Bu da bir belirtisiz isim tamlamasıdır.

• Sonuç:

  A ve C seçeneklerinde belirtili isim tamlaması bulunurken, B ve D seçeneklerinde belirtisiz isim tamlaması kullanılmıştır. Soru bizden belirtili isim tamlamasının kullanılmadığı cümleyi istediği için, B seçeneği bu koşulu sağlamaktadır.

Cevap B seçeneğidir.