Paragrafı, birinci kısmında çevre kirliliğinin nedenlerini, ikinci kısmında ise çözüm önerilerini içerecek şekilde ikiye ayırmak istiyoruz. Bölme noktası nerede olmalıdır?
Çevre kirliliği, sanayileşme, plansız kentleşme ve aşırı tüketim gibi nedenlerle artmaktadır. Fabrika atıkları, hava ve su kaynaklarını kirletmektedir. Bu sorunları çözmek için geri dönüşümü yaygınlaştırmalı, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmeli ve çevre bilincini artırmalıyız. Ayrıca, sürdürülebilir tarım uygulamaları teşvik edilmelidir.
A) "artmaktadır." cümlesinden sonra
B) "kirletmektedir." cümlesinden sonra
C) "yaygınlaştırmalı," kelimesinden sonra
D) "yönelmeli" kelimesinden sonra
E) "artırmalıyız." cümlesinden sonra
Sevgili öğrenciler, bu tür bir soruyu çözerken paragrafı dikkatlice okumak ve her cümlenin hangi konuya (nedenler mi, çözümler mi) odaklandığını belirlemek çok önemlidir. Amacımız, paragrafı tam da bu iki konunun ayrıldığı noktadan bölmektir.
- Paragrafın ilk kısmında çevre kirliliğinin nedenleri anlatılıyor. İlk cümleye bakalım: "Çevre kirliliği, sanayileşme, plansız kentleşme ve aşırı tüketim gibi nedenlerle artmaktadır." Bu cümle açıkça kirliliğin nedenlerini belirtiyor.
- İkinci cümleye geçelim: "Fabrika atıkları, hava ve su kaynaklarını kirletmektedir." Bu cümle de yine çevre kirliliğinin nedenlerine, yani fabrika atıklarının olumsuz etkilerine değiniyor.
- Şimdi üçüncü cümleye dikkat edelim: "Bu sorunları çözmek için geri dönüşümü yaygınlaştırmalı, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmeli ve çevre bilincini artırmalıyız." İşte bu cümle, "Bu sorunları çözmek için..." ifadesiyle birlikte, artık çözüm önerilerine geçildiğini net bir şekilde gösteriyor.
- Dördüncü cümle de aynı şekilde: "Ayrıca, sürdürülebilir tarım uygulamaları teşvik edilmelidir." Bu da bir çözüm önerisidir.
- Bu durumda, paragrafın "nedenler" kısmının bittiği ve "çözümler" kısmının başladığı yer, ikinci cümlenin sonu olan "kirletmektedir." kelimesinden sonradır. Tam bu noktadan sonra paragrafın konusu değişmektedir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) "artmaktadır." cümlesinden sonra: Eğer buradan bölersek, "Fabrika atıkları, hava ve su kaynaklarını kirletmektedir." cümlesi ikinci kısma dahil olurdu, oysa bu cümle hala nedenleri anlatıyor. Bu yüzden doğru değil.
- B) "kirletmektedir." cümlesinden sonra: Bu nokta, nedenlerin anlatıldığı kısmın bittiği ve çözümlerin başladığı yerdir. Tam da aradığımız bölme noktası burasıdır.
- C) "yaygınlaştırmalı," kelimesinden sonra: Bu nokta zaten çözüm önerilerinin anlatıldığı kısmın içindedir. Nedenler ve çözümler arasındaki ayrım çoktan yapılmış olurdu. Bu yüzden doğru değil.
- D) "yönelmeli" kelimesinden sonra: Bu da C seçeneği gibi, çözüm önerileri kısmının içindedir. Doğru değil.
- E) "artırmalıyız." cümlesinden sonra: Bu da çözüm önerileri kısmının içindedir. Doğru değil.
Gördüğünüz gibi, paragrafın akışını takip ederek ve her cümlenin ana fikrini belirleyerek doğru bölme noktasını kolayca bulabiliriz.
Cevap B seçeneğidir.
