Sevgili öğrenciler, bir sözcüğün yapısını incelerken, o sözcüğün kökünü ve aldığı ekleri dikkatlice değerlendirmemiz gerekir. Türkçede sözcükler yapılarına göre genellikle üç ana başlıkta incelenir:
- Basit Sözcükler: Hiçbir yapım eki almamış, sadece çekim eki alabilen veya hiç ek almamış sözcüklerdir. Anlamları değişmez. Örnek: "ev", "kitap", "geldi" (gel- fiil kökü, -di çekim eki).
- Türemiş Sözcükler: Bir köke veya gövdeye yapım eki getirilerek türetilmiş, yeni bir anlam kazanmış sözcüklerdir. Yapım ekleri sözcüğün türünü (isimden fiil, fiilden isim vb.) veya anlamını tamamen değiştirebilir. Örnek: "göz" (isim) + "-lük" (yapım eki) = "gözlük" (isim), "oku" (fiil) + "-yucu" (yapım eki) = "okuyucu" (isim).
- Birleşik Sözcükler: En az iki farklı sözcüğün bir araya gelerek yeni bir kavramı karşılamasıyla oluşan sözcüklerdir. Örnek: "gece" + "kondu" = "gecekondu", "miras" + "yedi" = "mirasyedi".
Şimdi "Balıkçı" sözcüğünü inceleyelim:
- Sözcüğün kökü "balık"tır. "Balık", suda yaşayan bir hayvanın adıdır ve bir isimdir.
- "Balık" sözcüğüne "-çı" eki gelmiştir. Türkçede "-çı / -çi / -çu / -çü" eki, isimlere gelerek o isimle ilgili bir işi yapan kişiyi veya o isimle uğraşan mesleği ifade eden yeni bir isim türetir. Örneğin: "simit"ten "simitçi", "kapı"dan "kapıcı".
- "Balık" (hayvan) sözcüğüne "-çı" eki geldiğinde, "balıkçı" (balık avlayan kişi, meslek) şeklinde yeni bir anlam ve kavram oluşmuştur. Bu ek, sözcüğün anlamını değiştirerek yeni bir sözcük türetmiştir. Bu nedenle "-çı" eki bir yapım ekidir.
- Bir sözcük, köküne yapım eki alarak yeni bir anlam kazandığında, o sözcük türemiş yapıda olur.
Bu açıklamalara göre, "Balıkçı" sözcüğü, "balık" köküne "-çı" yapım eki getirilerek türetildiği için türemiş bir sözcük yapısındadır.
Cevap B seçeneğidir.
