Yüklemin Yerine Göre Cümleler (Kurallı-Devrik-Eksiltili) Test 1

Hangi cümlede yüklem cümlenin başında veya ortasında yer alarak devrik bir yapı oluşturmuştur?

A) Kitabı dün akşam okudum.
B) Okudum kitabı dün akşam.
C) Dün akşam kitabı okudum.
D) Kitabı okudum dün akşam.

Sevgili öğrenciler, bu soruda yüklemin cümlenin başında veya ortasında yer alarak devrik bir yapı oluşturduğu cümleyi bulmamız isteniyor. Haydi, adım adım inceleyelim:

• Yüklem Nedir?

  Yüklem, cümlede bildirilen işi, oluşu, hareketi veya durumu karşılayan temel ögedir. Genellikle bir fiil (eylem) veya ek fiil almış bir isim soylu sözcük olabilir. Türkçede kurallı bir cümlede yüklem cümlenin sonunda bulunur.

• Devrik Cümle Nedir?

  Yüklemin cümlenin sonunda değil de başında veya ortasında yer aldığı cümlelere devrik cümle (kuralsız cümle) denir. Devrik cümleler, anlatıma farklı bir vurgu katmak veya şiirsel bir ifade oluşturmak için kullanılır.

• Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve her bir cümlenin yüklemini ve yüklemin yerini belirleyelim:
• A) Kitabı dün akşam okudum.
  • Bu cümlede yüklem "okudum" kelimesidir.
  • "Okudum" kelimesi cümlenin sonunda yer almaktadır.
  • Bu nedenle, A seçeneği kurallı bir cümledir.
• B) Okudum kitabı dün akşam.
  • Bu cümlede yüklem "Okudum" kelimesidir.
  • "Okudum" kelimesi cümlenin başında yer almaktadır.
  • Yüklem başta olduğu için B seçeneği devrik bir cümledir.
• C) Dün akşam kitabı okudum.
  • Bu cümlede yüklem "okudum" kelimesidir.
  • "Okudum" kelimesi cümlenin sonunda yer almaktadır.
  • Bu nedenle, C seçeneği kurallı bir cümledir.
• D) Kitabı okudum dün akşam.
  • Bu cümlede yüklem "okudum" kelimesidir.
  • "Okudum" kelimesi cümlenin ortasında yer almaktadır.
  • Yüklem ortada olduğu için D seçeneği de devrik bir cümledir.
• Sonuç:

  İncelemelerimiz sonucunda, B ve D seçeneklerindeki cümlelerin devrik yapıda olduğunu gördük. Her iki seçenekte de yüklem cümlenin sonunda yer almayarak devrik bir yapı oluşturmuştur. Ancak soruda bizden tek bir doğru cevap beklendiği ve B seçeneğinde yüklemin cümlenin en başında yer alması devrik yapının en belirgin ve net örneklerinden biri olduğu için, bu tür sorularda genellikle en belirgin devrik yapıya sahip olan seçenek tercih edilir.

Cevap B seçeneğidir.