"Tarık her sabah erkenden kalkar, yıkanır ve giyinir." cümlesinde kaç tane dönüşlü fiil vardır?
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için öncelikle "dönüşlü fiil" kavramını çok iyi anlamamız gerekiyor. Haydi, adım adım ilerleyelim:
Dönüşlü fiiller, öznenin yaptığı işten yine kendisinin etkilendiği fiillerdir. Yani, fiilin öznesi hem işi yapan hem de işten etkilenen konumundadır. Bu tür fiiller genellikle fiil köküne "-n, -ın, -in, -un, -ün" veya "-l, -ıl, -il, -ul, -ül" eklerinden birini alarak oluşur.
Örnek: "Yıkamak" (başkasına veya bir şeyi yıkamak) fiilinden "yıkanmak" (kendini yıkamak) fiili oluşur. Burada işi yapan da Tarık, işten etkilenen de Tarık'tır.
Şimdi verilen "Tarık her sabah erkenden kalkar, yıkanır ve giyinir." cümlesindeki fiilleri tek tek ele alalım:
Tarık'ın kalkma eylemini kendisi yapar. Ancak "kalkmak" fiili, öznenin yaptığı işin doğrudan kendisine döndüğü, yani refleksif bir anlam taşıyan bir fiil değildir. Daha çok bir durum veya hareket bildiren bir fiildir. "Kalkmak" fiilinin dönüşlü hali yoktur, çünkü zaten özne kendi kendine kalkar. Bu bir dönüşlü fiil değildir.
Bu fiilin kökü "yıkamak"tır. "Yıkamak" fiili geçişli bir fiildir (bir şeyi veya birini yıkamak). Ancak "-n" eki alarak "yıkanmak" haline geldiğinde, Tarık'ın yıkama eylemini kendi üzerinde gerçekleştirdiğini anlarız. Yani, Tarık kendini yıkar. Bu, dönüşlü bir fiildir.
Bu fiilin kökü "giymek"tir. "Giymek" fiili geçişli bir fiildir (bir şeyi giymek). Ancak "-in" eki alarak "giyinmek" haline geldiğinde, Tarık'ın giyme eylemini kendi üzerinde gerçekleştirdiğini anlarız. Yani, Tarık kendini giydirir. Bu da dönüşlü bir fiildir.
Cümlede incelediğimiz fiillerden "yıkanır" ve "giyinir" fiilleri dönüşlü fiildir. "kalkar" fiili ise dönüşlü değildir.
Bu durumda cümlede toplam 2 tane dönüşlü fiil bulunmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
