Dönüşlü fiil ekleri (-l, -n) Test 1

Aşağıdaki fiillerden hangisi '-n' ekiyle türemiş bir dönüşlü fiildir?

A) silinmek
B) yıkanmak
C) giyinmek
D) taranmak

Merhaba sevgili öğrenciler,

Bu soruda, fiillere gelen '-n' ekinin dönüşlü fiil yapma işlevini anlamamız gerekiyor. Türkçede '-n' (veya ses uyumuna göre '-ın, -in, -un, -ün') eki hem dönüşlü fiil hem de edilgen fiil yapabilir. Bu nedenle fiilin anlamını iyi kavramak önemlidir.

• Dönüşlü Fiil Nedir?

  Dönüşlü fiillerde, özne bir eylemi kendi üzerinde gerçekleştirir. Yani, eylemi yapan da eylemden etkilenen de aynı öznedir. Eylem, öznenin kendisine döner. Örneğin: "Çocuk giyindi." (Çocuk, giyme eylemini kendi üzerinde yaptı.)

• Edilgen Fiil Nedir?

  Edilgen fiillerde ise, özne eylemi yapan değil, eylemden etkilenendir. Eylemi başkası yapar, özne bu eylemden etkilenir. Örneğin: "Kapı açıldı." (Kapı kendi kendine açılmaz, başkası tarafından açılır.)

• Şimdi seçenekleri inceleyelim:
• A) silinmek:

  Bu fiil 'silmek' fiilinden '-in' ekiyle türemiştir. "Masa silindi." dediğimizde, masanın kendi kendini silmediğini, başkası tarafından silindiğini anlarız. Bu bir edilgen fiildir.

• B) yıkanmak:

  Bu fiil 'yıkamak' fiilinden '-an' ekiyle türemiştir. Bu fiil hem edilgen hem de dönüşlü olabilir. "Çamaşırlar yıkandı." dediğimizde edilgen (başkası tarafından yıkandı), "Çocuk yıkandı." dediğimizde ise dönüşlü (çocuk kendini yıkadı) anlamı taşır. Soru bizden net bir dönüşlü fiil istiyor.

• C) giyinmek:

  Bu fiil 'giymek' fiilinden '-in' ekiyle türemiştir. "Çocuk giyindi." dediğimizde, çocuğun giyme eylemini kendi üzerinde gerçekleştirdiğini, yani kendi kıyafetlerini kendisinin giydiğini anlarız. Eylemi yapan da etkilenen de öznedir. Bu, açıkça bir dönüşlü fiildir.

• D) taranmak:

  Bu fiil 'taramak' fiilinden '-an' ekiyle türemiştir. Tıpkı 'yıkanmak' gibi, bu fiil de hem edilgen hem de dönüşlü olabilir. "Saçları tarandı." dediğimizde edilgen (başkası tarafından tarandı), "Kız tarandı." dediğimizde ise dönüşlü (kız kendini taradı) anlamı taşır. Yine net bir dönüşlü fiil değildir.

• Seçenekler arasında, eylemin özne tarafından kendi üzerinde yapıldığını en net ve birincil anlamıyla ifade eden fiil 'giyinmek'tir. Diğer fiiller (yıkanmak, taranmak) hem edilgen hem de dönüşlü anlamda kullanılabilirken, 'silinmek' çoğunlukla edilgendir. 'Giyinmek' fiili ise doğrudan öznenin kendine yönelik bir eylemini anlatır.

Cevap C seçeneğidir.