Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, yüklemi edilgen olmayan cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "edilgen çatı" ne demek, onu hatırlayalım:
- Edilgen Çatı (Passive Voice): Bir fiilin bildirdiği işin, özne tarafından yapılmadığını, öznenin bu işten etkilendiğini gösteren fiil çatısıdır. Yani, işi yapan belli değildir veya belirtilmemiştir.
- Edilgen çatılı fiiller genellikle fiil kök veya gövdelerine "-l" veya "-n" eklerinden birinin getirilmesiyle oluşur.
- Örneğin: "kırmak" (etken) -> "kırılmak" (edilgen), "yazmak" (etken) -> "yazılmak" (edilgen), "aramak" (etken) -> "aranmak" (edilgen).
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ev satıldı.
- Yüklem: "satıldı"
- Fiilin kökü "satmak"tır. "Satmak" fiiline "-ıl" eki getirilerek "satılmak" fiili oluşturulmuştur.
- Evi kimin sattığı belli değildir. Ev, satma eyleminden etkilenen durumdadır.
- Bu nedenle, yüklem edilgendir.
- B) Araba yıkandı.
- Yüklem: "yıkandı"
- Fiilin kökü "yıkamak"tır. "Yıkamak" fiiline "-an" (n'li bir ek) eki getirilerek "yıkanmak" fiili oluşturulmuştur.
- Arabayı kimin yıkadığı belli değildir. Araba, yıkama eyleminden etkilenen durumdadır.
- Bu nedenle, yüklem edilgendir.
- C) Çocuk uyudu.
- Yüklem: "uyudu"
- Fiilin kökü "uyumak"tır. Bu fiilde herhangi bir "-l" veya "-n" eki yoktur.
- Uyuma eylemini yapan doğrudan "çocuk"tur. Yani özne, işi yapanın kendisidir.
- Bu nedenle, yüklem edilgen değildir; etken çatılıdır.
- D) Kapı kapatıldı.
- Yüklem: "kapatıldı"
- Fiilin kökü "kapatmak"tır. "Kapatmak" fiiline "-ıl" eki getirilerek "kapatılmak" fiili oluşturulmuştur.
- Kapıyı kimin kapattığı belli değildir. Kapı, kapatma eyleminden etkilenen durumdadır.
- Bu nedenle, yüklem edilgendir.
Görüldüğü gibi, sadece C seçeneğindeki "uyudu" fiili edilgen çatılı değildir. İşin doğrudan özne tarafından yapıldığını gösteren etken çatılı bir fiildir.
Cevap C seçeneğidir.
