Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, fiil çatılarından "oldurgan çatı" konusunu anlamamız isteniyor. Gelin, bu konuyu adım adım öğrenelim ve doğru cevabı birlikte bulalım.
- Fiil Çatısı Nedir? Fiillerin özne ve nesne ile olan ilişkisine göre kazandığı özelliklere fiil çatısı denir. Fiil çatıları iki ana başlıkta incelenir: öznesine göre fiil çatıları (etken, edilgen, dönüşlü, işteş) ve nesnesine göre fiil çatıları (geçişli, geçişsiz, oldurgan, ettirgen).
- Oldurgan Çatı Nedir? Oldurgan çatılı fiiller, aslında geçişsiz (nesne alamayan) bir fiile "-t, -r, -dır (-dir, -dur, -dür)" gibi ekler getirilerek o fiilin geçişli (nesne alabilen) hale getirilmesidir. Yani, bir eylemi başkasına yaptırma veya bir eylemin gerçekleşmesini sağlama anlamı taşır. Kısacası, "bir şeyi oldurmak" demektir.
- Nasıl Anlarız?
- Önce fiilin kök halinin geçişsiz olup olmadığını kontrol ederiz. (Neyi? Kimi? sorularına cevap vermiyorsa geçişsizdir.)
- Sonra fiile eklenen "-t, -r, -dır" ekinden sonra fiilin geçişli hale gelip gelmediğine bakarız. (Neyi? Kimi? sorularına cevap veriyorsa geçişlidir.)
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Çocuk yürüdü.
- Fiil: "yürüdü" (yürümek)
- "Neyi yürüdü?" veya "Kimi yürüdü?" sorularına cevap vermez. Bu fiil geçişsizdir.
- Herhangi bir oldurganlık eki almamıştır.
- B) Anne çocuğu yürüttü.
- Fiil: "yürüttü" (yürümek + -t eki)
- Fiilin kökü "yürümek"tir. "Yürümek" fiili geçişsizdir (Neyi yürüdü? Kimi yürüdü? olmaz).
- "Yürümek" fiiline "-t" eki getirilerek "yürütmek" fiili oluşturulmuştur.
- Şimdi "yürütmek" fiiline bakalım: "Kimi yürüttü?" -> "çocuğu" (nesne alabiliyor). Yani fiil geçişli hale gelmiştir.
- Anne, çocuğun yürümesini sağlamış, yani eylemi "oldurmuştur". Bu fiil oldurgan çatılıdır.
- C) Kuş uçtu.
- Fiil: "uçtu" (uçmak)
- "Neyi uçtu?" veya "Kimi uçtu?" sorularına cevap vermez. Bu fiil geçişsizdir.
- Herhangi bir oldurganlık eki almamıştır.
- D) Yağmur yağdı.
- Fiil: "yağdı" (yağmak)
- "Neyi yağdı?" veya "Kimi yağdı?" sorularına cevap vermez. Bu fiil geçişsizdir.
- Herhangi bir oldurganlık eki almamıştır.
- E) Güneş battı.
- Fiil: "battı" (batmak)
- "Neyi battı?" veya "Kimi battı?" sorularına cevap vermez. Bu fiil geçişsizdir.
- Herhangi bir oldurganlık eki almamıştır.
Gördüğümüz gibi, "yürümek" fiili başlangıçta geçişsizken, "-t" eki alarak "yürütmek" fiiline dönüşmüş ve geçişli hale gelerek oldurgan çatı özelliği kazanmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
