Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanı ile bir isim tamlaması oluşturulmuştur?
A) O, başarılı bir öğrenci imiş.
B) Biz, dün parkta imişiz.
C) Sen, yorgun imişsin.
D) Onlar, mutlu imişler.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanı ile bir isim tamlamasının nasıl bir araya geldiğini bulmamız isteniyor. Adım adım ilerleyelim ve konuyu iyice anlayalım.
- 1. Ek Fiil ve Öğrenilen Geçmiş Zamanı Nedir?
- Türkçede "imek" fiili, isim soylu sözcükleri yüklem yapma görevini üstlenir. Buna ek fiil denir.
- Ek fiilin öğrenilen (duyulan) geçmiş zamanı, "-mış, -miş, -muş, -müş" ekleriyle çekimlenir. Örneğin: "öğrenci imiş", "güzel imiş", "gelmiş imiş" (fiile gelirse birleşik zaman yapar).
- Soruda bizden istenen, ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanının (yani "imiş" şeklinin) bir isim tamlamasıyla birlikte kullanıldığı cümleyi bulmaktır.
- 2. İsim Tamlaması Nedir?
- İsim tamlaması, en az iki ismin bir araya gelerek anlamca bütünleştiği söz öbekleridir.
- Belirtili İsim Tamlaması: Tamlayan (-ın, -in, -un, -ün) ve tamlanan (-ı, -i, -u, -ü) ekleri alır. Örnek: "evin kapısı", "okulun bahçesi".
- Belirtisiz İsim Tamlaması: Tamlayan ek almaz, tamlanan (-ı, -i, -u, -ü) eki alır. Örnek: "okul çantası", "çocuk parkı".
- Zincirleme İsim Tamlaması: Birden fazla isim tamlamasının iç içe geçmesidir. Örnek: "okul çantasının rengi".
- 3. Sıfat Tamlaması Nedir?
- Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen veya belirten sıfatlarla kurulan söz öbekleridir. Örnek: "güzel ev", "kırmızı araba", "üç elma".
- 4. Seçenekleri İnceleyelim:
- A) O, başarılı bir öğrenci imiş.
- Burada yüklem "başarılı bir öğrenci imiş" kısmıdır. Ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanı "imiş" kullanılmıştır.
- "Başarılı bir öğrenci" ifadesi, "öğrenci" ismini niteleyen "başarılı" sıfatı ve "bir" belirsizlik sıfatıyla oluşmuş bir sıfat tamlamasıdır. Ancak, bu ifade bir isim öbeği olarak cümlenin yüklemini oluşturmuştur. Soru, "isim tamlaması oluşturulmuştur" derken, yüklemin bir isim soylu söz öbeği olmasını kastetmektedir. Diğer seçeneklerle karşılaştırdığımızda, bu en uygun seçenektir.
- B) Biz, dün parkta imişiz.
- Burada yüklem "parkta imişiz" kısmıdır. Ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanı "imişiz" kullanılmıştır.
- "Parkta" kelimesi, yer bildiren bir isimdir ve "-da" bulunma hal ekini almıştır. Tek başına bir isimdir, bir isim tamlaması değildir.
- C) Sen, yorgun imişsin.
- Burada yüklem "yorgun imişsin" kısmıdır. Ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanı "imişsin" kullanılmıştır.
- "Yorgun" kelimesi bir sıfattır. Bir isim tamlaması değildir.
- D) Onlar, mutlu imişler.
- Burada yüklem "mutlu imişler" kısmıdır. Ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanı "imişler" kullanılmıştır.
- "Mutlu" kelimesi bir sıfattır. Bir isim tamlaması değildir.
- 5. Sonuç:
- A, B, C ve D seçeneklerinde ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanı kullanılmıştır. Ancak sorunun asıl amacı, bu ek fiilin bir isim tamlamasıyla (veya daha geniş anlamda, isim soylu bir söz öbeğiyle) yüklem olduğu cümleyi bulmaktır.
- C ve D seçeneklerinde yüklemler sıfattır. B seçeneğinde yüklem tek bir isimdir. A seçeneğinde ise yüklem, bir isim etrafında kurulmuş çok kelimeli bir öbektir ("başarılı bir öğrenci"). Her ne kadar teknik olarak bir sıfat tamlaması olsa da, isim soylu bir öbek olarak diğer seçeneklerden ayrılır ve sorunun "isim tamlaması oluşturulmuştur" ifadesine en yakın yapıyı sunar. Bu tür sorularda bazen "isim tamlaması" ifadesi, "isim soylu bir söz öbeği" anlamında daha geniş bir çerçevede kullanılabilmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
