Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, fiillerin önemli bir özelliği olan "geçişlilik" kavramını inceleyeceğiz. Bir fiilin geçişli olup olmadığını anlamak için çok pratik bir yöntemimiz var. Hadi adım adım ilerleyelim:
- Geçişli Fiil Nedir?
- Geçişli fiiller, bir nesne alabilen fiillerdir. Yani, yapılan eylemden etkilenen bir varlık veya kavram (nesne) bulunur.
- Bir fiilin geçişli olup olmadığını anlamak için fiilden önce "onu" kelimesini getirmeyi deneyebiliriz. Eğer "onu" kelimesiyle anlamlı bir bütün oluşturabiliyorsa, o fiil geçişlidir.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yağmur yağdı.
- Buradaki fiil "yağdı" (yağmak).
- "Onu yağdı" dediğimizde anlamlı olmuyor. Yağmur kendi kendine yağan bir eylemdir, bir nesneyi etkilemez.
- Bu fiil geçişsizdir.
- B) Çocuk uyudu.
- Buradaki fiil "uyudu" (uyumak).
- "Onu uyudu" dediğimizde anlamlı olmuyor. Çocuk kendi kendine uyur, bir nesneyi uyutmaz.
- Bu fiil geçişsizdir.
- C) Kuş öttü.
- Buradaki fiil "öttü" (ötmek).
- "Onu öttü" dediğimizde (kuş için) anlamlı olmuyor. Kuş kendi kendine öter.
- Bu fiil geçişsizdir.
- D) Annem yemek pişirdi.
- Buradaki fiil "pişirdi" (pişirmek).
- "Onu pişirdi" dediğimizde anlamlı oluyor. (Annem yemeği pişirdi.) Cümlede "yemek" kelimesi fiilin nesnesidir.
- Bu fiil geçişlidir.
- E) Güneş battı.
- Buradaki fiil "battı" (batmak).
- "Onu battı" dediğimizde anlamlı olmuyor. Güneş kendi kendine batar, bir nesneyi batırmaz.
- Bu fiil geçişsizdir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece "Annem yemek pişirdi." cümlesindeki "pişirdi" fiilinin bir nesne alabildiğini ve "onu" kelimesiyle anlamlı olduğunu görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
