Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, fiilin edilgen çatılı olup olmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "edilgen çatı" ne demek, onu hatırlayalım:
- Edilgen Çatılı Fiil: Eylemi yapanın (öznenin) belli olmadığı veya eylemden etkilenenin özne olduğu fiillerdir. Türkçede fiil kök veya gövdelerine genellikle "-l", "-n" ekleri getirilerek yapılır. (Örnek: yazmak -> yazılmak, görmek -> görünmek)
- Etken Çatılı Fiil: Eylemi yapanın (gerçek öznenin) belli olduğu ve eylemi doğrudan kendisinin gerçekleştirdiği fiillerdir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ev satıldı.
- Fiil: "satıldı" (satmak fiilinden türemiştir).
- Ek: "-ıl" eki almıştır.
- Eylemi yapan (evi satan) belli değildir. Ev, satma eyleminden etkilenen durumundadır.
- Bu nedenle fiil edilgen çatılıdır.
- B) Sınav sonuçları açıklandı.
- Fiil: "açıklandı" (açıklamak fiilinden türemiştir).
- Ek: "-n" eki almıştır (açıkla-n-dı).
- Eylemi yapan (sınav sonuçlarını açıklayan) belli değildir. Sınav sonuçları, açıklama eyleminden etkilenen durumundadır.
- Bu nedenle fiil edilgen çatılıdır.
- C) Öğrenciler sınıfa girdi.
- Fiil: "girdi" (girmek fiilinden türemiştir).
- Ek: Herhangi bir "-l" veya "-n" eki almamıştır.
- Eylemi yapan (sınıfa giren) bellidir: "Öğrenciler". Öğrenciler, girme eylemini doğrudan kendileri gerçekleştirmiştir.
- Bu nedenle fiil etken çatılıdır.
- D) Yollar temizlendi.
- Fiil: "temizlendi" (temizlemek fiilinden türemiştir).
- Ek: "-n" eki almıştır (temizle-n-di).
- Eylemi yapan (yolları temizleyen) belli değildir. Yollar, temizleme eyleminden etkilenen durumundadır.
- Bu nedenle fiil edilgen çatılıdır.
- E) Haber duyuruldu.
- Fiil: "duyuruldu" (duyurmak fiilinden türemiştir).
- Ek: "-ul" eki almıştır.
- Eylemi yapan (haberi duyuran) belli değildir. Haber, duyurma eyleminden etkilenen durumundadır.
- Bu nedenle fiil edilgen çatılıdır.
Görüldüğü gibi, sadece "Öğrenciler sınıfa girdi." cümlesindeki "girdi" fiili, eylemi yapanın belli olduğu ve "-l", "-n" eklerini almadığı için etken çatılıdır.
Cevap C seçeneğidir.
