Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden hem etken çatılı hem de nesne alamayan (yani geçişsiz) bir fiil içeren cümleyi bulmamız isteniyor. Haydi, bu kavramları hatırlayalım ve seçenekleri tek tek inceleyelim:
- Etken Çatılı Fiil: Eylemi yapan öznenin belli olduğu ve eylemi doğrudan kendisinin gerçekleştirdiği fiillerdir. Fiil "-l" veya "-n" eklerini almamıştır.
- Nesne Alamayan Fiil (Geçişsiz Fiil): "Neyi?" veya "Kimi?" sorularına cevap veren bir nesne alamayan fiillerdir. Eylem, öznenin kendisi üzerinde gerçekleşir ve bir nesneye ihtiyaç duymaz.
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendirelim:
- A) Öğrenci kitap okudu.
- Fiil: "okudu" (okumak)
- Çatı: Öğrenci eylemi doğrudan yaptığı için etken çatılıdır.
- Nesne: "Ne okudu?" sorusuna "kitap" cevabını alabiliyoruz. Yani fiil nesne almıştır (geçişlidir).
- Bu seçenek aradığımız kriterlere uymuyor.
- B) Anne yemek yaptı.
- Fiil: "yaptı" (yapmak)
- Çatı: Anne eylemi doğrudan yaptığı için etken çatılıdır.
- Nesne: "Ne yaptı?" sorusuna "yemek" cevabını alabiliyoruz. Yani fiil nesne almıştır (geçişlidir).
- Bu seçenek aradığımız kriterlere uymuyor.
- C) Çocuk top oynadı.
- Fiil: "oynadı" (oynamak)
- Çatı: Çocuk eylemi doğrudan yaptığı için etken çatılıdır.
- Nesne: "Ne oynadı?" sorusuna "top" cevabını alabiliyoruz. Yani fiil nesne almıştır (geçişlidir).
- Bu seçenek aradığımız kriterlere uymuyor.
- D) Kuş uçtu.
- Fiil: "uçtu" (uçmak)
- Çatı: Kuş eylemi doğrudan yaptığı için etken çatılıdır.
- Nesne: "Neyi uçtu?" veya "Kimi uçtu?" sorularına cevap veren bir nesne alamıyoruz. Uçma eylemi öznenin kendisi üzerinde gerçekleşir ve bir nesneye ihtiyaç duymaz. Yani fiil nesne alamaz (geçişsizdir).
- Bu seçenek hem etken çatılı hem de nesne alamayan bir fiil içerdiği için aradığımız cevaptır.
- E) Müdür toplantı düzenledi.
- Fiil: "düzenledi" (düzenlemek)
- Çatı: Müdür eylemi doğrudan yaptığı için etken çatılıdır.
- Nesne: "Ne düzenledi?" sorusuna "toplantı" cevabını alabiliyoruz. Yani fiil nesne almıştır (geçişlidir).
- Bu seçenek aradığımız kriterlere uymuyor.
Cevap D seçeneğidir.
