Aşağıdakilerden hangisi, 1982 Anayasası'na göre değiştirilemeyecek hükümlerden biri değildir?
A) Türkiye Devleti'nin cumhuriyet şekli
B) Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü
C) İnsan haklarına saygılı devlet olma niteliği
D) Laiklik ilkesi
E) Seçimlerin serbestliği
Sevgili öğrenciler, bu soru 1982 Anayasası'nın temel ve değiştirilemez hükümlerini anlamanızı gerektiren önemli bir konuyu ele alıyor. Anayasamızın bazı maddeleri, devletin temel niteliklerini ve varoluş biçimini güvence altına almak amacıyla değiştirilemez olarak kabul edilmiştir. Bu hükümler, Anayasa'nın 1., 2. ve 3. maddelerinde yer almakta olup, 4. madde bu hükümlerin değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini belirtir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Türkiye Devleti'nin cumhuriyet şekli: Bu, Anayasa'nın 1. maddesinde açıkça belirtilmiştir: "Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir." Bu madde, Anayasa'nın değiştirilemez hükümlerinden biridir.
- B) Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü: Bu, Anayasa'nın 3. maddesinde yer alır: "Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür." Bu da değiştirilemez hükümler arasındadır.
- C) İnsan haklarına saygılı devlet olma niteliği: Bu, Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri arasında sayılmıştır: "Türkiye Cumhuriyeti... insan haklarına saygılı... bir hukuk Devletidir." Dolayısıyla bu da değiştirilemez bir hükümdür.
- D) Laiklik ilkesi: Bu da Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri arasında açıkça belirtilmiştir: "Türkiye Cumhuriyeti... laik... bir hukuk Devletidir." Bu da değiştirilemez hükümlerden biridir.
- E) Seçimlerin serbestliği: Seçimlerin serbestliği, demokratik bir devletin vazgeçilmez bir unsurudur ve Anayasa'nın 67. maddesinde seçimlerin genel, eşit, gizli, tek dereceli, açık sayım ve döküm esaslarına göre yargı denetimi altında serbestçe yapılacağı güvence altına alınmıştır. Ancak, bu ilke Anayasa'nın 1., 2. veya 3. maddelerinde doğrudan yer alan ve 4. madde ile değiştirilemez nitelikte olduğu belirtilen hükümlerden biri değildir. Seçimlerin serbestliği, Anayasa'nın genel demokratik yapısının bir parçası olmakla birlikte, doğrudan "değiştirilemez hükümler" listesinde sayılmaz.
Bu durumda, Anayasa'nın 1., 2. ve 3. maddelerinde yer alan ve 4. madde ile değiştirilemez olduğu belirtilen hükümlerden biri olmayan seçenek, seçimlerin serbestliğidir.
Cevap E seçeneğidir.
