'Bütün insanlar canlıdır' önermesinin döndürülmüş hali nedir?
A) Bazı canlılar insandır
B) Bütün canlılar insandır
C) Hiçbir canlı insan değildir
D) Bazı canlılar insan değildir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, mantıkta önemli bir konu olan önermelerin 'döndürülmesi' (aks-i müstevi) işlemini anlamamız gerekiyor. Bir önermeyi döndürmek, o önermenin öznesi ile yükleminin yerini değiştirmek ve bu değişikliği yaparken önermenin doğruluk değerini korumaktır.
Şimdi adım adım sorumuzu inceleyelim:
- Verilen Önerme: "Bütün insanlar canlıdır."
- Bu önerme, mantıkta 'Tümel Olumlu' (A Tipi) bir önermedir. Yani, 'Bütün S P'dir' şeklindedir.
- Burada:
- Özne (S): İnsanlar
- Yüklem (P): Canlıdır
- Tümel Olumlu (A Tipi) bir önermenin döndürülme kuralı şöyledir:
- Özne ile yüklemin yeri değişir.
- Önermenin niceliği 'tümel'den 'tikel'e dönüşür. (Yani 'Bütün' yerine 'Bazı' gelir.)
- Önermenin niteliği (olumlu veya olumsuz oluşu) değişmez, olumlu kalır.
- Bu kuralları uyguladığımızda, 'Bütün S P'dir' önermesi 'Bazı P S'dir' haline gelir.
- Şimdi bu kuralı "Bütün insanlar canlıdır" önermesine uygulayalım:
- Özne (insanlar) ile yüklem (canlıdır) yer değiştirir.
- 'Bütün' kelimesi 'Bazı' kelimesine dönüşür.
- Önerme olumlu kalır.
- Bu durumda, "Bütün insanlar canlıdır" önermesinin döndürülmüş hali "Bazı canlılar insandır" olur.
- Şimdi seçeneklere bakalım:
- A) Bazı canlılar insandır
- B) Bütün canlılar insandır
- C) Hiçbir canlı insan değildir
- D) Bazı canlılar insan değildir
- Bulduğumuz "Bazı canlılar insandır" ifadesi, A seçeneği ile tamamen uyuşmaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
