Sevgili öğrenciler, Sümela Manastırı'nın terk edilme dönemi, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında yaşanan önemli bir olayla doğrudan ilişkilidir. Bu soruyu doğru cevaplamak için tarihimizdeki kritik bir döneme odaklanmamız gerekiyor.
- Sümela Manastırı'nın Tarihçesi: Sümela Manastırı, Trabzon'un Maçka ilçesinde, Altındere Vadisi içinde sarp bir kayalık üzerine kurulmuş, tarihi çok eski dönemlere dayanan, Hristiyanlık için büyük öneme sahip bir yapıdır. Yüzyıllar boyunca aktif olarak kullanılmış ve farklı medeniyetlerin egemenliği altında varlığını sürdürmüştür.
- Osmanlı Dönemi: Osmanlı İmparatorluğu'nun Trabzon'u fethinden sonra bile manastırın faaliyetlerine devam etmesine izin verilmiştir. Hatta bazı Osmanlı padişahları tarafından fermanlarla korunduğu ve imtiyazlar tanındığı bilinmektedir. Bu durum, A seçeneğinin (Osmanlı fethi sırasında) yanlış olduğunu gösterir. Manastır, Osmanlı döneminde de aktif kalmıştır.
- I. Dünya Savaşı ve Sonrası: I. Dünya Savaşı döneminde bölgede yaşanan karışıklıklar ve işgaller manastırın faaliyetlerini etkilemiş olsa da, bu dönemde tamamen ve kalıcı olarak terk edilmemiştir. Bu nedenle B seçeneği (I. Dünya Savaşı'nda) de doğru değildir.
- 1923 Nüfus Mübadelesi: Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuyla birlikte, Lozan Barış Antlaşması çerçevesinde Türkiye ile Yunanistan arasında 1923 yılında bir nüfus mübadelesi (değişimi) kararı alınmıştır. Bu mübadele, din esasına göre yapılmış ve Türkiye'deki Ortodoks Hristiyan Rumlar ile Yunanistan'daki Müslüman Türklerin karşılıklı olarak yer değiştirmesini öngörmüştür.
- Sümela Manastırı'nın Terk Edilişi: Nüfus mübadelesi sonucunda, Sümela Manastırı'nda yaşayan ve bölgedeki Ortodoks Rum cemaati mensupları Yunanistan'a göç etmek zorunda kalmıştır. Bu göçle birlikte, manastırda ibadet ve yaşam sona ermiş, manastır kalıcı olarak terk edilmiştir. Bu durum, C seçeneğinin (1923 nüfus mübadelesinde) doğru olduğunu açıkça göstermektedir.
- Cumhuriyet'in İlanı: Cumhuriyet'in ilanı (29 Ekim 1923) önemli bir tarihi olaydır ancak manastırın terk edilmesinin doğrudan nedeni değildir. Terk edilme, Cumhuriyet'in ilanından kısa bir süre sonra gerçekleşen ve Lozan Antlaşması'nın bir sonucu olan nüfus mübadelesi ile ilgilidir. Dolayısıyla D seçeneği (Cumhuriyet'in ilanında) de doğru değildir.
Cevap C seçeneğidir.
