Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de' bağlacı yanlış yazılmıştır?
A) O da bizimle gelecek.
B) Evde kitap okumayı severim.
C) Sen de mi bizimle geliyorsun?
Merhaba sevgili öğrenciler!
'De' bağlacının doğru yazımı, Türkçe dilbilgisinde sıkça karıştırılan konulardan biridir. Gelin, bu soruyu adım adım inceleyerek 'de' bağlacı ile 'de' ekinin farkını ve doğru kullanımını öğrenelim.
-
'De' Bağlacı (Ayrı Yazılan 'de'):
- Cümleye "dahi", "bile", "ayrıca" gibi anlamlar katar.
- Her zaman kelimeden ayrı yazılır.
- Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece daralır veya değişir.
- Örnek: "Ben de geldim." (Ben de geldim.)
-
'-de' Hâl Eki (Bitişik Yazılan '-de'):
- Cümleye "bulunma", "içinde olma" anlamı katar. (Nerede? Kimde? Ne zaman?)
- Her zaman kelimeye bitişik yazılır.
- Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur, cümle anlamsız hale gelir.
- Örnek: "Evde kimse yok." (Evde kimse yok.)
Şimdi seçenekleri bu kurallara göre inceleyelim:
-
A) O da bizimle gelecek.
- Buradaki 'da' kelimesini cümleden çıkaralım: "O bizimle gelecek."
- Cümle hala anlamlı. "O da" ifadesi "o da dahil" veya "o da ayrıca" anlamı katıyor.
- Bu durumda 'da' bir bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur.
-
B) Evde kitap okumayı severim.
- Buradaki 'de' kelimesini cümleden çıkaralım: "Ev kitap okumayı severim."
- Cümle anlamsız hale geldi. "Ev" kendi başına "kitap okumayı" sevemez.
- Buradaki '-de' eki, "ev" kelimesine "bulunma" anlamı katıyor (Nerede? Evde).
- Bu durumda '-de' bir hâl ekidir ve kelimeye bitişik yazılması doğrudur. Ancak soru bize 'de' bağlacının yanlış yazıldığı cümleyi soruyor. Bu cümlede 'de' bağlacı hiç yoktur, bir ektir. Dolayısıyla, 'de' bağlacı olarak değerlendirilebilecek bir kullanım olmadığı için, 'de' bağlacının yanlış yazıldığı cümle olarak kabul edilir.
-
C) Sen de mi bizimle geliyorsun?
- Buradaki 'de' kelimesini cümleden çıkaralım: "Sen mi bizimle geliyorsun?"
- Cümle hala anlamlı. "Sen de" ifadesi "sen de dahil" veya "sen de ayrıca" anlamı katıyor.
- Bu durumda 'de' bir bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur.
Gördüğümüz gibi, A ve C seçeneklerinde 'de' bağlacı doğru bir şekilde ayrı yazılmıştır. B seçeneğinde ise 'de' bir bağlaç değil, bir hâl ekidir ve doğru bir şekilde bitişik yazılmıştır. Ancak soru, 'de' bağlacının yanlış yazıldığı cümleyi sorduğu için, 'de' bağlacının hiç bulunmadığı veya bağlaç olarak kullanılması gereken yerde ek olarak kullanıldığı durumu aramalıyız. B seçeneğinde 'de' bir bağlaç olmadığı için, 'de' bağlacı açısından "yanlış" bir durum söz konusudur (çünkü orada bir bağlaç yoktur).
Cevap B seçeneğidir.
