Bir nöronda aksiyon potansiyeli oluşumu sırasında aşağıdaki durumlardan hangisi gözlemlenmez?
A) Eşik değer aşıldığında potansiyel oluşur
B) Eşik altı uyartılar toplanabilir
C) Potansiyelin genliği uyartı şiddetine bağlıdır
D) Potansiyel oluştuğunda maksimum genliğe ulaşır
Bir nöronda aksiyon potansiyeli oluşumu, sinir hücrelerinin bilgi iletimini sağlayan temel bir elektriksel olaydır. Bu olayın belirli kuralları ve özellikleri vardır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hangisinin aksiyon potansiyeli oluşumu sırasında gözlemlenmediğini bulalım:
- A) Eşik değer aşıldığında potansiyel oluşur: Bu ifade doğrudur. Bir nöronda aksiyon potansiyelinin tetiklenebilmesi için zar potansiyelinin belirli bir eşik değere (örneğin, -55 mV) ulaşması gerekir. Eşik değerin altında kalan uyarılar aksiyon potansiyeli oluşturmazken, eşik değere ulaşan veya onu aşan uyarılar aksiyon potansiyelini tetikler. Bu duruma "eşik potansiyeli" denir.
- B) Eşik altı uyartılar toplanabilir: Bu ifade de doğrudur. Tek başına bir aksiyon potansiyeli oluşturmaya yetmeyen (eşik altı) uyarılar, eğer kısa bir zaman aralığında veya farklı bölgelerden aynı anda gelirse, etkileri birleşerek (sumasyon) zar potansiyelini eşik değere ulaştırabilir ve bir aksiyon potansiyelini tetikleyebilir. Bu duruma "zamansal sumasyon" veya "mekansal sumasyon" denir.
- C) Potansiyelin genliği uyartı şiddetine bağlıdır: Bu ifade yanlıştır ve aksiyon potansiyeli oluşumu sırasında gözlemlenmez. Nöronlar, "Ya Hep Ya Hiç" prensibine göre çalışır. Yani, eşik değer aşıldığında aksiyon potansiyeli her zaman aynı genlikte (büyüklükte) ve aynı şekilde oluşur. Uyartının şiddeti eşik değeri aştıktan sonra artsa bile, oluşan aksiyon potansiyelinin genliği değişmez. Daha şiddetli uyarılar, aksiyon potansiyellerinin genliğini değil, oluşma sıklığını (frekansını) artırır.
- D) Potansiyel oluştuğunda maksimum genliğe ulaşır: Bu ifade doğrudur ve "Ya Hep Ya Hiç" prensibinin bir sonucudur. Eşik değer aşıldığında, aksiyon potansiyeli ya tam olarak oluşur ve o nöron için karakteristik olan maksimum genliğe ulaşır ya da hiç oluşmaz. Yarım veya kısmi bir aksiyon potansiyeli söz konusu değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, aksiyon potansiyelinin genliğinin uyartı şiddetine bağlı olduğu gözlemlenmez. Aksine, eşik değer aşıldığında genlik sabittir.
Cevap C seçeneğidir.
