Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkçe dilbilgisinin önemli konularından biri olan "iyelik ekleri"ni (aitlik ekleri) inceleyeceğiz. İyelik ekleri, bir varlığın veya kavramın kime veya neye ait olduğunu gösteren eklerdir.
-
Öncelikle sorudaki ifadeye bakalım: "Çocuğun oyuncağı". Bu ifade, bir ismin (oyuncak) kime ait olduğunu (çocuğa) belirtmektedir.
-
İfadedeki "oyuncağı" kelimesini ele alalım. Kelimenin kökü "oyuncak"tır. "-ı" eki, oyuncağın kime ait olduğunu gösteren iyelik ekidir. (Burada "k" harfi, ünlü ile başlayan ek aldığı için yumuşayarak "ğ"ye dönüşmüştür.) Soru, bu ek grubunu genel olarak "-u" eki şeklinde ifade etmiştir.
-
Şimdi iyelik eklerinin şahıslara göre nasıl değiştiğini hatırlayalım:
-
1. tekil şahıs (ben): Kelimeye -(ı)m, -(i)m, -(u)m, -(ü)m ekleri gelir. (Örnek: benim kalemim, benim suyum)
-
2. tekil şahıs (sen): Kelimeye -(ı)n, -(i)n, -(u)n, -(ü)n ekleri gelir. (Örnek: senin kalemin, senin suyun)
-
3. tekil şahıs (o): Kelime sessiz harfle bitiyorsa -(ı), -(i), -(u), -(ü) ekleri; sesli harfle bitiyorsa -(s)ı, -(s)i, -(s)u, -(s)ü ekleri gelir. (Örnek: onun kalemi, onun suyu, çocuğun oyuncağı)
-
1. çoğul şahıs (biz): Kelimeye -(ı)mız, -(i)miz, -(u)muz, -(ü)müz ekleri gelir. (Örnek: bizim kalemimiz, bizim suyumuz)
-
2. çoğul şahıs (siz): Kelimeye -(ı)nız, -(i)niz, -(u)nuz, -(ü)nüz ekleri gelir. (Örnek: sizin kaleminiz, sizin suyunuz)
-
3. çoğul şahıs (onlar): Kelimeye -(lar)ı, -(ler)i ekleri gelir. (Örnek: onların kalemleri, onların suları)
-
Gördüğümüz gibi, "oyuncağı" kelimesindeki "-ı" eki (soruda genel olarak "-u" olarak belirtilen ek grubu), 3. tekil şahıs iyelik eki ile birebir örtüşmektedir. Bu ek, oyuncağın "o"na (yani çocuğa) ait olduğunu belirtir.
Bu bilgiler ışığında, "Çocuğun oyuncağı" ifadesindeki "-u" (veya ünlü uyumuna göre "-ı") ekinin 3. tekil şahıs iyelik zamiri olduğunu açıkça görebiliriz.
Cevap C seçeneğidir.
