6. Sınıf Ses Olayları (Ünsüz Benzeşmesi, Ünsüz Yumuşaması, Ünlü Düşmesi) Test 1

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla ses olayı (ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünlü düşmesi) bir arada bulunmaktadır?

A) Kalbimin en güzel yerindesin.
B) Çocuğun oyuncağı kırıldı.
C) Sıcaktan bunalmıştık.
D) Ağacın gölgesinde oturduk.

Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu birlikte adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım:

Öncelikle ses olaylarını hatırlayalım:

• Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşme): Sert ünsüzlerden (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biriyle biten bir kelimeye, yumuşak ünsüzlerden (c, d, g) biriyle başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki yumuşak ünsüz sertleşerek (c → ç, d → t, g → k) sert ünsüze dönüşür.
• Ünsüz Yumuşaması: Sert ünsüzlerden (p, ç, t, k) biriyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde, kelimenin sonundaki sert ünsüz yumuşayarak (p → b, ç → c, t → d, k → ğ/g) yumuşak ünsüze dönüşür.
• Ünlü Düşmesi: İki heceli bazı kelimelerde, ikinci hecede bulunan dar ünlü (ı, i, u, ü), ünlüyle başlayan bir ek aldığında düşer.

Şimdi de seçenekleri inceleyelim:

• A) Kalbimin en güzel yerindesin.
  • "Kalbimin" kelimesinde "kalp" kelimesi ünlüyle başlayan bir ek aldığında (-(i)m), sondaki "p" ünsüzü yumuşayarak "b" olmuştur (Ünsüz Yumuşaması).
  • Aynı kelimede "kalp" ve "-im" eki birleşirken "i" ünlüsü düşmüştür (Ünlü Düşmesi).

  Bu seçenekte hem ünsüz yumuşaması hem de ünlü düşmesi bulunmaktadır.

• B) Çocuğun oyuncağı kırıldı.
  • Bu seçenekte sadece "çocuğun" kelimesinde ünsüz yumuşaması vardır ("çocuk" kelimesi "-un" ekini aldığında "k" sesi "ğ"ye dönüşmüştür).
• C) Sıcaktan bunalmıştık.
  • Bu seçenekte sadece ünsüz benzeşmesi vardır ("-dan" eki "-tan" olmuştur).
• D) Ağacın gölgesinde oturduk.
  • Bu seçenekte sadece ünsüz yumuşaması vardır ("ağaç" kelimesi "-ın" ekini aldığında "ç" sesi "c"ye dönüşmüştür).

Gördüğümüz gibi, birden fazla ses olayının bir arada bulunduğu seçenek A seçeneğidir.

Cevap A seçeneğidir.