3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem yapım eki hem çekim eki almış bir kelime vardır?
A) Evlerin bahçeleri çiçeklerle doluydu.
B) Kalemlikte üç tane kurşun kalem var.
C) Öğrenciler sınavda başarılı oldular.
D) Ağaçların yaprakları sararmaya başladı.
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bu soruyu adım adım ve dikkatlice inceleyerek doğru cevaba ulaşacağız. Unutmayın, her adımda yeni bir şeyler öğreniyoruz!
Öncelikle yapım eki ve çekim eki kavramlarını hatırlayalım:
- Yapım eki: Kelimenin anlamını veya türünü değiştiren eklerdir. Örneğin, "göz" kelimesine "-lük" eki gelerek "gözlük" kelimesi oluşur ve anlamı değişir.
- Çekim eki: Kelimenin anlamını değiştirmeyen, sadece cümle içindeki görevini belirleyen eklerdir. Örneğin, "ev" kelimesine "-ler" eki gelerek "evler" kelimesi oluşur, ancak kelimenin temel anlamı değişmez.
Şimdi de seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Evlerin bahçeleri çiçeklerle doluydu.
- "Evlerin" kelimesi: "Ev" (kök) + "-ler" (çoğul eki, çekim eki) + "-in" (iyelik eki, çekim eki). Bu kelime sadece çekim eki almıştır.
- "Bahçeleri" kelimesi: "Bahçe" (kök) + "-ler" (çoğul eki, çekim eki) + "-i" (iyelik eki, çekim eki). Bu kelime de sadece çekim eki almıştır.
- "Çiçeklerle" kelimesi: "Çiçek" (kök) + "-ler" (çoğul eki, çekim eki) + "-le" (vasıta eki, çekim eki). Bu kelime de sadece çekim eki almıştır.
- B) Kalemlikte üç tane kurşun kalem var.
- "Kalemlikte" kelimesi: "Kalem" (kök) + "-lik" (yapım eki) + "-te" (bulunma hal eki, çekim eki). Bu kelime hem yapım hem de çekim eki almıştır. Ancak bu seçenekte doğru cevap olabilecek başka bir kelime var mı diye kontrol etmeliyiz.
- C) Öğrenciler sınavda başarılı oldular.
- "Öğrenciler" kelimesi: "Öğren" (fiil kökü) + "-ci" (yapım eki) + "-ler" (çoğul eki, çekim eki). Bu kelime hem yapım hem de çekim eki almıştır.
- "Oldular" kelimesi: "Ol" (fiil kökü) + "-du" (geçmiş zaman eki, çekim eki) + "-lar" (şahıs eki, çekim eki). Bu kelime sadece çekim eki almıştır.
- D) Ağaçların yaprakları sararmaya başladı.
- "Ağaçların" kelimesi: "Ağaç" (kök) + "-lar" (çoğul eki, çekim eki) + "-ın" (iyelik eki, çekim eki). Bu kelime sadece çekim eki almıştır.
- "Yaprakları" kelimesi: "Yaprak" (kök) + "-lar" (çoğul eki, çekim eki) + "-ı" (iyelik eki, çekim eki). Bu kelime de sadece çekim eki almıştır.
- "Sararmaya" kelimesi: "Sar-" (fiil kökü) + "-ar" (geniş zaman eki, çekim eki) + "-ma" (isim-fiil eki, yapım eki) + "-ya" (yönelme hal eki, çekim eki). Bu kelime hem yapım hem de çekim eki almıştır.
Şimdi seçenekleri tekrar değerlendirelim. A seçeneğinde sadece çekim eki alan kelimeler var. B seçeneğinde "kalemlikte" kelimesi hem yapım hem çekim eki almış. C seçeneğinde "öğrenciler" kelimesi hem yapım hem çekim eki almış. D seçeneğinde "sararmaya" kelimesi hem yapım hem çekim eki almış. Soru kökünde "hangisinde" dediği için tek bir kelimeyi baz almalıyız. Bu durumda en uygun cevap C seçeneğidir çünkü "öğrenci" kelimesi isim kökünden türemiştir ve daha belirgin bir örnektir.
Cevap C seçeneğidir.
