Fiilde çatı kaça ayrılır Test 1

Fiilde çatı kaça ayrılır?

A) 2
B) 3
C) 4
D) 5

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Fiilde çatı konusu, fiillerin özne ve nesne ile kurduğu ilişkileri inceleyen önemli bir dil bilgisi konusudur. Bir fiilin çatısı, o fiilin eylemi kimin tarafından yapıldığını veya kimin üzerinde gerçekleştiğini gösterir.

Fiilde çatı, temelde iki ana başlık altında incelenir:

• 1. Öznesine Göre Çatı: Fiilin öznesiyle olan ilişkisini inceler. Yani eylemi özne mi yapıyor, yoksa özne eylemden mi etkileniyor?
• 2. Nesnesine Göre Çatı: Fiilin nesne alıp almadığını, yani eylemin bir nesne üzerinde gerçekleşip gerçekleşmediğini inceler.

Ancak "Fiilde çatı kaça ayrılır?" sorusu genellikle, bu iki ana başlık altında ortaya çıkan farklı çatı türlerinin toplam sayısını ifade eder. Türkçede fiillerin çatı özellikleri incelendiğinde, dört temel çatı türü karşımıza çıkar. Bu dört çatı türü, özellikle fiilin öznesiyle olan ilişkisini belirten türlerdir ve her biri farklı bir anlam özelliği taşır:

• 1. Etken Çatı: Eylemi yapan öznenin belli olduğu fiillerdir. Özne, işi bizzat kendisi yapar. (Örnek: Çocuk topu attı.)
• 2. Edilgen Çatı: Eylemi yapan öznenin belli olmadığı, işten etkilenen bir sözde öznenin bulunduğu fiillerdir. Fiil, "-l" veya "-n" ekini alır. (Örnek: Top atıldı.)
• 3. Dönüşlü Çatı: Eylemi yapan öznenin, yaptığı işten yine kendisinin etkilendiği fiillerdir. Fiil, "-l" veya "-n" ekini alır. (Örnek: Çocuk yıkandı.)
• 4. İşteş Çatı: Eylemin birden fazla özne tarafından karşılıklı veya birlikte yapıldığını gösteren fiillerdir. Fiil, "-ş" ekini alır. (Örnek: Çocuklar selamlaştı.)

Nesnesine göre çatı olan "Geçişli" ve "Geçişsiz" ise, yukarıdaki bu dört çatı türünün nesne alıp almama durumunu belirten özellikleridir. Yani bir fiil hem etken hem geçişli olabilir, hem edilgen hem geçişsiz olabilir vb. Bu yüzden "kaça ayrılır?" sorusunun cevabı genellikle bu dört temel çatı türünü ifade eder.

Bu açıklamalara göre, fiilde çatı 4 ana türe ayrılır.

Cevap C seçeneğidir.