Sevgili öğrenciler, bu soru, bir bireyin yeteneklerinin gelişiminde hangi faktörlerin etkili olduğunu anlamamızı istiyor. Özellikle müzik yeteneği üzerinden bir örnek verilmiş. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- Kalıtım (A): Kalıtım, genlerimiz aracılığıyla anne babamızdan bize geçen özelliklerdir. Göz rengimiz, saç tipimiz, hatta bazı hastalıklara yatkınlığımız kalıtımsal olabilir. Müzik kulağı veya ritim duygusu gibi bazı temel yatkınlıklar kalıtımla ilgili olabilir, ancak tek başına bir yeteneği tam olarak geliştirmek için yeterli değildir. Kalıtım bize bir potansiyel sunar.
- Çevre (B): Çevre, doğduğumuz andan itibaren bizi etkileyen her türlü dış faktörü kapsar. Ailemiz, okulumuz, arkadaşlarımız, yaşadığımız sosyal ve kültürel ortam, aldığımız eğitimler, sahip olduğumuz imkanlar çevresel faktörlerdir. Soruya dönersek, bir çocuğa enstrüman alınması ve ders aldırılması, çocuğun müzikle tanışmasını, pratik yapmasını ve yeteneğini geliştirmesini sağlayan dışsal, yani çevresel bir destektir. Bu destek olmadan, kalıtımsal bir yatkınlık olsa bile yeteneğin ortaya çıkması ve gelişmesi çok zor olacaktır. Çevre, kalıtımdan gelen potansiyelin ortaya çıkmasını ve gelişmesini sağlar.
- Sadece şans (C): Şans, kontrolümüz dışında gelişen tesadüfi olayları ifade eder. Elbette hayatta şansın da bir rolü olabilir ancak yetenek gelişimi gibi planlı ve sürekli çaba gerektiren bir süreçte temel belirleyici faktör değildir. Ailenin bilinçli olarak enstrüman alması ve ders aldırması şans değil, planlı bir çevresel destektir.
- Yaş (D): Yaş, bir gelişim faktörüdür ve yeteneklerin belirli yaş aralıklarında daha hızlı geliştiği doğrudur. Ancak yaşın kendisi, yeteneğin gelişmesini sağlayan bir "faktör" değil, gelişimin içinde bulunduğu zaman dilimini ifade eder. Ailenin enstrüman alması ve ders aldırması, çocuğun yaşına uygun bir zamanda yapılan çevresel bir müdahaledir.
Bu durumda, ailenin çocuğa enstrüman alması ve ders aldırması, çocuğun müzik yeteneğini geliştirmesi için ona sunulan dışsal imkanlar ve eğitim fırsatlarıdır. Bunlar da doğrudan çevresel faktörler grubuna girer. Çevre, kalıtımsal potansiyelinizi besleyen ve şekillendiren her şeydir.
Cevap B seçeneğidir.
