Harekatın başlamasına neden olan olay nedir?
A) Kıbrıs'ın bağımsızlığını ilan etmesi
B) Yunanistan'ın Kıbrıs'ı ilhak etmesi
C) Kıbrıs'ta Türklere yönelik saldırıların artması
D) 15 Temmuz 1974'te Yunan cuntasının Kıbrıs'ta darbe yapması
Sevgili öğrenciler, bu soru, Kıbrıs Barış Harekatı'nın başlamasına neden olan kritik olayı anlamamızı istiyor. Tarihi olayları kronolojik sıraya koymak ve neden-sonuç ilişkilerini doğru kurmak, bu tür soruları çözmek için çok önemlidir. Şimdi adım adım inceleyelim:
- Kıbrıs'ın Bağımsızlığı ve Garanti Anlaşmaları: Kıbrıs, 1960 yılında bağımsız bir devlet oldu. Bu bağımsızlık, Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'nin garantörlüğünde sağlandı. Bu anlaşmalar, Kıbrıs'ın bağımsızlığını, toprak bütünlüğünü ve iki toplumun (Rum ve Türk) haklarını güvence altına alıyordu.
- Önceki Gerilimler: 1963'ten itibaren Kıbrıs'ta Türklere yönelik saldırılar (Kanlı Noel olayları gibi) ve Rum tarafının Enosis (Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlama) hedefi, adadaki gerilimi sürekli artırmıştı. Bu olaylar, harekatın zeminini hazırlasa da, 1974'teki harekatın doğrudan ve anlık nedeni değildi.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Kıbrıs'ın bağımsızlığını ilan etmesi: Bu olay 1960'ta gerçekleşti ve harekatın nedeni değil, harekat öncesi dönemin başlangıcıdır.
- B) Yunanistan'ın Kıbrıs'ı ilhak etmesi: Bu, Yunanistan'ın nihai amacı olan Enosis'in bir sonucuydu. Ancak harekatın doğrudan nedeni, bu ilhak girişimine yol açan olaydır.
- C) Kıbrıs'ta Türklere yönelik saldırıların artması: Bu saldırılar 1963'ten itibaren yaşandı ve Türkiye'nin müdahale hakkını doğuran önemli olaylardandı. Ancak 1974'teki harekatın *anlık* tetikleyicisi bu olaylar değildi, daha önceki yıllarda gerçekleşmişlerdi.
- D) 15 Temmuz 1974'te Yunan cuntasının Kıbrıs'ta darbe yapması: İşte bu, harekatın başlamasına neden olan doğrudan ve son olaydır. Yunanistan'daki askeri cunta, Kıbrıs'ta bir darbe yaparak Cumhurbaşkanı Makarios'u devirdi ve Enosis'i (Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlama) hedefleyen Nikos Sampson'ı iktidara getirdi. Bu darbe, 1960 Garanti Anlaşmaları'nı açıkça ihlal etti ve Kıbrıs Türklerinin güvenliğini doğrudan tehdit etti. Türkiye, bu durumu kabul edilemez bularak garantörlük hakkını kullanarak 20 Temmuz 1974'te Kıbrıs Barış Harekatı'nı başlattı.
Bu darbe, Türkiye'ye uluslararası anlaşmalardan doğan garantörlük hakkını kullanarak Kıbrıs'taki Türk toplumunun güvenliğini sağlamak ve adanın bağımsızlık statüsünü korumak için müdahale etme zemini hazırlamıştır.
Cevap D seçeneğidir.
