Sevgili öğrenciler, bu soru Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş dönemindeki önemli antlaşmaları ve sınırların belirlenme sürecini anlamamızı gerektiriyor. Adım adım inceleyelim:
- Kars Antlaşması'nın Önemi: Kars Antlaşması, 13 Ekim 1921 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Hükümeti ile Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma, Türkiye'nin doğu sınırını büyük ölçüde kesinleştirmiş ve bugünkü halini almasında çok önemli bir rol oynamıştır. Ancak bu antlaşma, sadece Sovyet Cumhuriyetleri ile yapılan ikili bir antlaşmaydı.
- Doğu Sınırının Güvence Altına Alınması Ne Demektir?: Bir sınırın "güvence altına alınması", uluslararası alanda, özellikle de dönemin büyük devletleri tarafından tanınması ve onaylanması anlamına gelir. Kars Antlaşması ile belirlenen doğu sınırının, tüm dünya tarafından kabul görmesi gerekmekteydi.
- Diğer Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Moskova Antlaşması (1921): Bu antlaşma, TBMM Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanmıştır ve Kars Antlaşması'nın temelini oluşturmuştur. Ancak Moskova Antlaşması da ikili bir antlaşmadır ve doğu sınırını uluslararası tüm devletlere karşı güvence altına almamıştır.
- B) Ankara Antlaşması (1921): Bu antlaşma, TBMM Hükümeti ile Fransa arasında imzalanmış ve Türkiye'nin güney sınırını (Suriye sınırı) belirlemiştir. Doğu sınırı ile doğrudan bir ilgisi yoktur.
- D) Gümrü Antlaşması (1920): TBMM Hükümeti'nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşmadır ve Ermenistan ile yapılmıştır. Doğu sınırının ilk adımlarını atmış olsa da, daha sonra Moskova ve Kars antlaşmaları ile güncellenmiş ve nihai halini almamıştır. Ayrıca bu da ikili bir antlaşmadır.
- Lozan Antlaşması'nın Rolü: Lozan Barış Antlaşması, 24 Temmuz 1923 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi temsilcileri ile İngiltere, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya, Bulgaristan, Portekiz, Belçika ve Yugoslavya temsilcileri arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma, yeni Türk devletinin uluslararası alandaki varlığını, bağımsızlığını ve tüm sınırlarını (batı, güney ve doğu) resmen tanımıştır. Kars Antlaşması ile belirlenen doğu sınırı da Lozan Antlaşması ile uluslararası alanda kesin olarak tanınmış ve güvence altına alınmıştır. Lozan, Türkiye Cumhuriyeti'nin tapu senedi niteliğindedir.
Bu nedenle, Kars Antlaşması ile belirlenen doğu sınırının uluslararası alanda güvence altına alınmasını sağlayan antlaşma Lozan Antlaşması'dır.
Cevap C seçeneğidir.
