Bir araba dairesel bir pistte sabit göstergede tur attığında, tam bir tur sonunda aracın göstergesi için ne söylenebilir?
A) Hızı gösterir çünkü hareket vardır
B) Sürati gösterir çünkü yön bilgisi yoktur
C) İvmesiz hareketi gösterir
D) Konum değişimini gösterir
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, dairesel bir pistte hareket eden bir arabanın göstergesinin neyi ifade ettiğini anlamamız isteniyor. Fizikte hız ve sürat kavramları arasındaki farkı bilmek, bu tür soruları çözmek için çok önemlidir. Şimdi adım adım bu kavramları inceleyelim ve soruyu çözelim.
- Hız (Velocity) Nedir?
- Hız, vektörel bir büyüklüktür. Yani hem büyüklüğü (sayısal değeri) hem de yönü vardır.
- Bir cismin hızı değişiyorsa (ister büyüklüğü değişsin ister yönü değişsin), o cisim ivmeli hareket yapıyor demektir.
- Dairesel bir pistte hareket eden bir araba, sabit bir süratle bile gitse, hareket yönü sürekli değiştiği için hızı sürekli değişir.
- Sürat (Speed) Nedir?
- Sürat, skaler bir büyüklüktür. Yani sadece büyüklüğü (sayısal değeri) vardır, yönü yoktur.
- Arabalardaki kilometre göstergeleri (kilometre saati), aracın o anki süratini gösterir. Yani aracın ne kadar hızlı gittiğinin sayısal değerini belirtir, hangi yöne gittiğini belirtmez.
- Sorudaki Durumu İnceleyelim:
- "Bir araba dairesel bir pistte sabit göstergede tur attığında..." ifadesi, aracın kilometre göstergesinin sabit bir değer gösterdiğini belirtiyor. Bu, aracın süratinin sabit olduğu anlamına gelir.
- Ancak, dairesel bir pistte hareket eden bir aracın yönü her an değişir. Örneğin, pistin kuzey tarafındayken doğuya, doğu tarafındayken güneye doğru hareket eder.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Hızı gösterir çünkü hareket vardır: Yanlış. Gösterge sadece sayısal bir değer gösterir, yön bilgisi içermez. Ayrıca, dairesel harekette yön sürekli değiştiği için hız (vektörel olarak) sabit değildir.
- B) Sürati gösterir çünkü yön bilgisi yoktur: Doğru. Aracın göstergesi (kilometre saati) sadece hareketin büyüklüğünü, yani süratini gösterir. Yön bilgisi içermez. Dairesel harekette sürat sabit kalabilirken, yön değiştiği için hız değişir.
- C) İvmesiz hareketi gösterir: Yanlış. Dairesel harekette yön sürekli değiştiği için hız vektörü de sürekli değişir. Hızdaki bu değişim, bir ivmenin (merkezcil ivme) varlığı anlamına gelir. Dolayısıyla ivmeli hareket vardır.
- D) Konum değişimini gösterir: Yanlış. Konum değişimi (yer değiştirme) vektörel bir büyüklüktür ve bir tur sonunda araba başlangıç noktasına geri döndüğü için yer değiştirme sıfırdır. Gösterge ise o anki hareketin büyüklüğünü gösterir.
Özetle, arabanın göstergesi bize sadece hareketin ne kadar hızlı olduğunu (büyüklüğünü) söyler, hangi yöne doğru olduğunu söylemez. Bu da süratin tanımına uyar.
Cevap B seçeneğidir.
