Osmanlı Devleti'nde hangi dönemde Mecelle hazırlanmıştır ve Mecelle'nin amacı nedir?
A) Fatih Sultan Mehmet dönemi - Şeri hukuku modernize etmek
B) Kanuni Sultan Süleyman dönemi - Örfi hukuku yazılı hale getirmek
C) II. Abdülhamid dönemi - Şeri hukuku modernleştirmek ve tek bir kitapta toplamak
D) III. Selim dönemi - Askeri reformları hukuksal zemine oturtmak
Sevgili öğrenciler, bu soruda Osmanlı Devleti'nin önemli bir hukuk metni olan Mecelle'nin hazırlanış dönemi ve amacını öğreniyoruz. Adım adım inceleyelim:
- Mecelle Nedir?
Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye, Osmanlı Devleti'nde 19. yüzyılın ikinci yarısında hazırlanmış bir medeni kanundur. Yani, kişilerin birbirleriyle olan ilişkilerini, borçlarını, mülkiyet haklarını düzenleyen hukuk kurallarını içerir.
- Hazırlanış Dönemi:
Mecelle, Tanzimat Dönemi'nin sonlarına doğru, özellikle 1869-1876 yılları arasında Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir komisyon tarafından hazırlanmıştır. Bu dönem, Osmanlı tarihinde II. Abdülhamid'in tahta çıkışına yakın bir zamana denk gelir ve genel olarak II. Abdülhamid dönemi ve öncesindeki son Tanzimat reformları içinde değerlendirilir. Dolayısıyla, Mecelle'nin tamamlanıp yürürlüğe girmesi büyük ölçüde II. Abdülhamid dönemine tekabül eder.
- Mecelle'nin Amacı:
Osmanlı Devleti'nde o dönemde uygulanan şeri hukuk (İslam hukuku) kuralları dağınık haldeydi ve modernleşen dünyaya ayak uydurmakta zorlanıyordu. Mecelle'nin temel amacı, İslam hukukunun (Hanefi mezhebi esas alınarak) medeni hukuk alanındaki hükümlerini modern bir anlayışla, maddeler halinde, anlaşılır ve tek bir kitapta toplamaktı. Bu sayede hukuk uygulamalarında birliği sağlamak, yargılamayı kolaylaştırmak ve hukukun modern devlet yapısına uygun hale gelmesini sağlamak hedeflenmiştir. Yani, şeri hukuku modernize etmek ve kodifiye etmek (tek bir kitapta toplamak) en önemli amacıydı.
- Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:
- A) Fatih Sultan Mehmet dönemi: Bu dönemde Kanunnameler hazırlanmış olsa da, Mecelle gibi kapsamlı bir medeni kanun çalışması yoktur. Hukuk yapısı farklıdır.
- B) Kanuni Sultan Süleyman dönemi: Bu dönemde de Kanunnameler ön plandadır ve örfi hukuk yazılı hale getirilmiştir ancak Mecelle'nin içeriği ve hazırlanış amacı farklıdır.
- D) III. Selim dönemi: Bu dönemde daha çok askeri ve idari reformlar (Nizam-ı Cedid) ön plandadır. Hukuk alanında Mecelle gibi bir çalışma bu döneme ait değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Mecelle II. Abdülhamid döneminde hazırlanmış ve amacı şeri hukuku modernleştirmek ve tek bir kitapta toplamaktır.
Cevap C seçeneğidir.
