Türkiye'nin 26°-45° Doğu meridyenleri ile 36°-42° Kuzey paralelleri arasında yer alması, aşağıdaki durumlardan hangisinin ortaya çıkmasında doğrudan etkilidir?
A) Üç tarafının denizlerle çevrili olması
B) Farklı iklim tiplerinin görülmesi
C) Önemli ticaret yolları üzerinde bulunması
D) Petrol zengini ülkelere komşu olması
Türkiye'nin coğrafi konumunun etkilerini anlamak için öncelikle enlem ve boylamın ne anlama geldiğini hatırlayalım.
- Enlem (Paralel): Ekvator'a göre bir yerin kuzey veya güney yönündeki açısıdır. Enlem değerleri iklim üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Çünkü Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı değişir ve sıcaklık azalır.
- Boylam (Meridyen): Başlangıç meridyenine (Greenwich) göre bir yerin doğu veya batı yönündeki açısıdır. Boylam, yerel saat hesaplamalarında kullanılır.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Üç tarafının denizlerle çevrili olması: Bu durum, Türkiye'nin özel (göreceli) konumuyla ilgilidir. Yani, kara ve denizlerin dağılışıyla alakalıdır. Enlem ve boylam değerleriyle doğrudan ilişkili değildir.
- B) Farklı iklim tiplerinin görülmesi: Türkiye'nin 36°-42° Kuzey paralelleri arasında yer alması, orta kuşakta bulunmasına neden olur. Bu durum, farklı enlemlerde farklı sıcaklık değerlerinin yaşanmasına ve dolayısıyla farklı iklim tiplerinin (örneğin, Karadeniz iklimi, Akdeniz iklimi, Karasal iklim) görülmesine yol açar. Ayrıca, yükselti ve yer şekilleri de iklim çeşitliliğini etkiler.
- C) Önemli ticaret yolları üzerinde bulunması: Bu durum da Türkiye'nin özel konumuyla ilgilidir. Asya ve Avrupa kıtaları arasında bir köprü görevi görmesi, ticaret yolları üzerinde bulunmasını sağlamıştır.
- D) Petrol zengini ülkelere komşu olması: Bu durum da Türkiye'nin jeopolitik konumuyla ilgilidir ve enlem-boylam değerleriyle doğrudan bir bağlantısı yoktur.
Gördüğümüz gibi, Türkiye'nin belirtilen enlem ve boylam değerleri arasında yer alması, özellikle iklim çeşitliliği üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir.
Cevap B seçeneğidir.
