Sevgili öğrenciler, bu soruda haritalar üzerindeki önemli bir elemanı, yani coğrafi konumları belirlememizi sağlayan sistemi öğreniyoruz. Şimdi adım adım bu soruyu inceleyelim:
- Öncelikle soruyu dikkatlice okuyalım: "Coğrafi koordinatların harita üzerinde bir ızgara sistemi olarak görülmesini sağlayan, enlem ve boylam değerlerinin yazılı olduğu harita elemanı aşağıdakilerden hangisidir?" Soru bize, harita üzerindeki konumları enlem ve boylam kullanarak gösteren ızgara sistemini soruyor.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Lejant (Harita Anahtarı): Lejant, harita üzerinde kullanılan sembollerin, renklerin ve çizgilerin ne anlama geldiğini açıklayan bölümdür. Örneğin, bir şehrin sembolü, bir nehrin çizgisi veya bir ormanlık alanın rengi lejantta açıklanır. Bu, enlem ve boylam değerlerini gösteren bir ızgara sistemi değildir. Bu yüzden A seçeneği doğru değildir.
- B) Ölçek: Ölçek, harita üzerindeki bir uzunluğun gerçek arazideki karşılığını gösterir. Örneğin, 1:100.000 ölçekli bir haritada, haritadaki 1 cm gerçekte 100.000 cm'ye (yani 1 km'ye) eşittir. Ölçek, mesafeleri anlamamızı sağlar ama enlem ve boylam ızgarasını göstermez. Bu yüzden B seçeneği doğru değildir.
- C) Başlık: Başlık, haritanın konusunu veya kapsadığı alanı belirten isimdir. Örneğin, "Türkiye Fiziki Haritası" veya "İstanbul Ulaşım Haritası" birer başlıktır. Başlık, haritanın ne hakkında olduğunu söyler ama coğrafi koordinatları göstermez. Bu yüzden C seçeneği doğru değildir.
- D) Koordinat sistemi: Koordinat sistemi, Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın konumunu belirlemek için kullanılan bir sistemdir. Haritalarda genellikle enlem (paraleller) ve boylam (meridyenler) çizgilerinden oluşan bir ızgara şeklinde gösterilir. Bu çizgiler üzerinde enlem ve boylam değerleri (örneğin, 40° Kuzey Enlemi, 30° Doğu Boylamı) yazılıdır. İşte bu ızgara sistemi, soruda bahsedilen "enlem ve boylam değerlerinin yazılı olduğu harita elemanı" tanımına tam olarak uymaktadır.
Bu bilgiler ışığında, coğrafi koordinatların harita üzerinde bir ızgara sistemi olarak görülmesini sağlayan, enlem ve boylam değerlerinin yazılı olduğu harita elemanı Koordinat sistemidir.
Cevap D seçeneğidir.
